Dag een. Een Zweeds gezinnetje gaat skiën in de Franse Alpen. Een modelgezin, een perfect plaatje. Dag twee. Terwijl de familie zit te lunchen, gaat er iets mis met een gecontroleerde lawine in het skigebied. Er schuift veel meer sneeuw naar beneden dan de bedoeling lijkt. “Ze weten hier wat ze doen”, zegt vader Tomas (Johannes Kuhnke) nog. Maar de sfeer slaat om in paniek. En vooral de vader maakt zich snel uit de voeten, terwijl moeder Ebba (Lisa Loven Kongsli) zich over de kinderen ontfermt. Ze roept hem na, hij is verdwenen.
Psyche
Het blijkt loos alarm in Turist. De lawine geeft spectaculaire beelden, uiteindelijk belandt er slechts een dun laagje wit poeder op de rumoerige scène. Vader komt teruggelopen – “Zo, dat was heftig, hè?” – en het gezin gaat verder met de lunch. Ebba is echter zichtbaar geïrriteerd. De bom barst ’s avonds pas. “Jij was bang, hè?”, grapt Tomas aan de dinertafel. Erger nog: van zijn eigen vluchtgedrag kan hij zich echter niets herinneren. En dat pikt zij niet.
Regisseur Ruben Östlund (Play) is een held in diep graven in de psychologie. Hij registreert gedrag en blikken die een ander zouden ontgaan. En waar een dik pak sneeuw geen schade aanricht, zijn het juist woorden die alles aan het wankelen brengen. De spanning die in het gezin ontstaat slaat bovendien over op een bevriend stel. En dan zijn er nog de kinderen. Een ruziënd stel is vooral met zichzelf bezig, en vergeet dat de kleintjes echt wel doorhebben wat er speelt. In een andere kamer staan bekvechten helpt dan niet.
Videogeneratie
Extra opmerkelijk aan Turist is dat Ostlünd niet alleen naar binnen kruipt, in de menselijke psyche, maar juist ook buiten de grenzen van film kijkt. Alleen al binnen de scènes zien we de symptomen van de videogeneratie. Onalledaagse incidenten worden gelijk met een smartphone vastgelegd. Nog opzienbarender is dat de regisseur hele scènes heeft geïnspireerd op internetvideo’s.
De lawinescène is gebaseerd op een webfilmpje, een scène in een skibus is bijna een letterlijke reconstructie van een Youtube-video. En een zeer emotionele scène met vader Tomas kon pas worden geschoten nadat de hoofdrolspeler het filmpje ‘Best Cry Ever’ goed had bestudeerd. Er wordt een brug geslagen tussen de filmische werkelijkheid en die erbuiten. Belangrijk is vooral dat de regisseur ook over de kundigheid beschikt om dit in een filmvertelling te verweven. Het is meer dan een gimmick.
Dal
Tegen het einde van de film zijn we vijf dagen verder. Een sneeuwbaleffect heeft alle betrokkenen naar een diep dal gebracht. Dat gaat in Turist vaak op een zeer schrijnende manier, maar ook met zwartgallige humor. Op momenten zeggen karakters dingen, die een reflex aanwakkeren alsof je getuige bent van een verkeersongeluk. Je durft even niet meer te kijken, maar vooral om wat er wordt gezegd. Alleen een lach, om de belachelijkheid van de situatie waarin deze personages zichzelf hebben gebracht, brengt dan verlichting. Maar dat geeft ook meteen geruststelling. Dit dieptepunt is ook maar tijdelijk.
*****
