Inherent Vice is zo’n film waar filmfans mee weglopen, en andere filmliefhebbers de zaal uitlopen. Zoals Mozes de Rode Zee spleet, zo doet Paul Thomas Anderson dat met zijn geliefde filmpubliek. Na There Will Be Blood en The Master heeft hij ditmaal een wat luchtigere vertelling. Misschien is het daardoor moeilijker filteren wat je als kijker serieus moet nemen en raak je al gauw op het verkeerde spoor.
Brei
Een van de meest gehoorde kritische noten naar de film is de complexiteit van alle plotlijnen. De zaak die Doc Sportello (Joaquin Phoenix) probeert op te lossen, of de wirwar aan zaken, wordt in legio scènes over je heen gedonderd. ‘Dit speelt ook nog. En dan dit.’ Er is een brei aan informatie. Het is niet te volgen. Maar moet je dat ook willen? Er zit een hint in het camerawerk, dat vaak zeer selectief is. Je ziet niet alles wat in een scène aanwezig is, alleen het belangrijke: vooral de personages die iets doormaken. Dáár zit het verhaal, niet in wat hen overkomt.
Maar wat is dat verhaal? In het 1970 van deze neo noir vinden we de hippiedetective Doc tegelijkertijd met zijn ex-vriendin Shasta Fey Hepworth (Katherine Waterstone, Robot & Frank), die zijn huis binnensluipt. Ze vertelt hem over haar nieuwe geliefde, die mogelijk door zijn echtgenote en diens minnaar gaat worden gekidnapt. Maar dan verdwijnt Shasta zelf. En haar geliefde ook. En dat is nog maar het begin van een reeks rare ontmoetingen met dito karakters. Plot is een illusie.
Blokhoofd
De ogenschijnlijke spontaniteit waarmee Phoenix gestalte geeft aan Sportello is ongeëvenaard. Hij koldert zo hard, dat hij rondjes rent om Johnny Depp als Captain Jack Sparrow. Maar toch met een gravitas dat je zijn personage pikt, en sterker nog, hem als hoofdrolspeler. Een onwerkelijk karakter komt tot leven.
De rest van de cast is ook allesbehalve mis. Waterstone’s Shasta is sensueel en berekenend. Owen Wilson, Reese Witherspoon en een verrassende Martin Short zetten een enorme stempel met een minimum aan tijd waarin ze op het scherm te zien zijn. Vooral Josh Brolin is dik op dreef. Hij hoeft misschien alleen vooral een verbeten gezicht op te zetten, en in combinatie met zijn blokhoofdkapsel is zijn rol van corrupte agent af. Maar hij maakt zijn personage in zijn rol zo heerlijk onsterfelijk belachelijk. Zeker de momenten waarop je ziet dat hij bijklust als figurant in slechte reclames en in een politieserie. Jummie!
Mix
Als de film al ergens mee vergeleken kan worden, dan mag je het een mix noemen van de grote samenzwering uit Roman Polanski’s Chinatown met de volslagen gekte uit Terry Gilliams cultfavoriet Fear and Loathing in Las Vegas. Maar het is vooral onversneden Anderson. De camera staat precies goed, de dialogen kloppen zo ontzettend dat geschreven zinnen live lijken te ontstaan.
Dit is het soort filmmaken dat is ontstaan uit obsessie. Dat voel je vanaf het eerste shot. En ook als je in verwarring de zaal verlaat, heb je dat gevoeld.
*****
