De mannelijke 30-er van nu is een ambitieloze lanterfanter, vastgeroest in een zelfdestructief patroon van lethargie. Tenminste, dat is het archetype waar Aanmodderfakker van uitgaat. Je weet wel, die film die al die (drie) Gouden Kalveren binnenharkte op het Nederlands Filmfestival. Het is nog maar de tweede lange speelfilm van regisseur Michiel ter Horn (De Ontmaagding van Eva van End), en nu al zo’n succes. Terecht, als je het mij vraagt.
Houdbaar
Gijs Naber (Zwartboek, Loft) speelt de bekroonde hoofdrol van de 32-jarige eeuwige student Thijs. Als een boom hem bijna plet midden op straat, steekt hij droogjes een nieuwe peuk op. Hij scheldt in het bijzijn van zijn jonge neefjes, hij krijgt nog ‘bakkies’ eten mee van zijn moeder en hij heeft een lade vol blauwe brieven. Ongeopend. Zelfs Thijs heeft door dat dit een situatie is die niet heel lang houdbaar meer is. En dan raakt hij bevriend met een 16-jarig meisje dat een en al ambitie is. Zijn tegenwicht.
Als je van tevoren twijfels had over de invulling van deze hoofdrol door Naber – schuldig! – dan laat zijn eerste verwilderde blik deze als sneeuw voor de zon verdwijnen. Hij geeft een uitermate passende invulling aan de bijna dierlijke reflexen waarmee Thijs steeds in wangedrag schiet. Dit werpt de gedachte op dat Naber eindelijk eens goed gecast is. Bovendien is dit de eerste film waarin de hoekige gelaatstrekken van de acteur optimaal worden benut in beeld.
Oog van de lens
Dat is de verdienste van Ter Horn, die duidelijk een fantastisch oog heeft voor beeld. De camera beweegt gracieus mee in veel scènes en is daardoor een sterke aanwezigheid, niet slechts een passieve registrator. Daarnaast lijkt Ter Horn een voorkeur te hebben voor levendige kleuren, en die erg sterk af te zetten tegen bleekheid. Deze regisseur heeft stijl. Als je niet van tevoren hoort wat zijn nieuwe project is, ga je die herkennen. Mits je zijn eerste twee films hebt gezien.
Aanmodderfakker is zo’n film die, onterecht overigens, het predicaat gaat krijgen van een on-Nederlandse film. Dat gaat gebeuren, omdat het een kundig gemaakte film is, die wel toegankelijk genoeg is voor een breed publiek. Het label is echter onterecht*, omdat de film ook veel herkenbaarheid bevat. Hij heeft een erg Nederlands bijbaantje, zijn humor bevat een Nederlandse nuchterheid, en een ‘running gag’ is de alsmaar vastlopende ketting op zijn fiets.
Meer
Dit is een fijne film, alleen al omdat er meer te zien is dan alleen dat wat bedoeld is om de plot voort te stuwen. Er zijn visuele grapjes op de achtergrond. Details in de ontwikkeling van personages krijgen in verhouding veel aandacht. Dat geeft de film karakter, zij het op een nog ietwat oppervlakkige manier. Als hij de stijgende lijn kan voortzetten, is Ter Horn op weg naar het maken van een film die ons heel diep gaat raken.
****
*Natuurlijk is het ook onterecht omdat er veel goede Nederlandse films uitkomen, zeker de laatste jaren.
