Er zijn geen twee woorden in de Engelse taal die meer schade veroorzaken dan ‘good job’, aldus Terence Fletcher (J.K. Simmons, Juno), de schrik van het Shaffer conservatorium. Zijn kadaverdiscipline haalt het beste uit de muzikanten van de Studio Band. En vaak is dat beste niet goed genoeg. Als je voor Terence Fletcher speelt, ben je een van de besten van de school, maar sta je ook onder onvoorstelbare prestatiedruk.
Andrew Neiman (Miles Teller, Divergent) wil drummer worden van Fletchers Studio Band. Een buitenbeetje, maar hij is ambitieus. Van het vuur dat in hem brandt is al een waakvlammetje zichtbaar, elke keer wanneer Fletcher langsloopt. Neiman oefent, want hij wil ‘een van de groten’ worden. Hij grijpt zijn kans en schopt het tot de jongste telg van de band.
Kort
Een jaar geleden vingen de bezoekers van het Sundance Festival al een eerste glimp op van de lange speelfilm die we nu kunnen zien. De korte film Whiplash – wel met Simmons, maar nog een andere tegenspeler – liet de eerste repetitie zien – die voor de langere film opnieuw werd opgenomen. Fletcher smijt een kruk naar het hoofd van de debutant. De intensiteit spatte ervan af. En het doel van de korte film werd bereikt: financiering krijgen voor het volledige script.
En de spanning is niet weg in de langere vertelling. Integendeel. De film begint met een roffel, die steeds sneller opbouwt. Dat is een uitstekende metafoor voor de verdere film. Steeds meer verliest Neiman zich in zijn wens om de beste te worden, waarop Fletcher’s uitbarstingen als een katalysator werken. Deze ambitie wordt levensgevaarlijk. Je vraagt je af: als Luke Skywalker zijn Jedi-training van Darth Vader had gekregen, had het er dan zo uitgezien?
Spanning
Regisseur Damien Chazelle baseerde het verhaal op eigen ervaringen, maar dikt het aan met een flinke dosis filmoverdrijving. Dat werkt briljant. In een scène waar drie drummers vechten om Caravan, een oude jazzstandard, te mogen drummen, is de spanning explosief. Neiman neemt het op tegen zijn voorganger en een nieuweling die op het laatste moment naar voren is geschoven. Allemaal smachten ze ernaar, de drumvellen zitten onder het bloed, maar wie wint? De scène is gefilmd als gevecht, en Neiman wandelt uiteindelijk weg als een prijsbokser.
Ook in de scène van de eerste repetitie zit een ingenieuze cameravoering. Fletcher en Neiman bevinden zich in een ruimte vol studenten, maar de shots zijn extreem close. Ze zijn samen in een moment. Op dit moment is de rest van de wereld niet van belang, alleen hun confrontatie.
Acteren
Zonder J.K. Simmons was dit niet de film geworden die hij is. Dit was zijn moment om te laten zien wat hij kan als acteur, en hij heeft zichzelf overtroffen. Hij is een tiran, maar op momenten ook breekbaar en zelfs sympathiek. Dit is zijn rol. En Teller geeft goed tegengas, en speelt met gemak zowel sociaal onhandig als arrogant. Hoe goed de film ook is gemaakt, uiteindelijk is hij vooral een echte acteursfilm.
*****
