We horen nieuwsverslaggevers over de val van de Berlijnse Muur en de DDR. De titel Two Lives verschijnt in beeld, en we zien een vrouw door een paspoortcontrole lopen in Duitsland. Daarna doet ze een pruik op. De toon is gezet. Dankzij Das Leben der Anderen herinnert iedereen zich dat er ooit een Oost-Duitsland is geweest, met een geheime dienst die zijn eigen burgers stevig in de gaten hield. De vrouw gaat op zoek naar een verpleegster in een stoffig weeshuis.
En dan gaat het verhaal ineens over naar Noorwegen, enkele weken eerder. Katrine Evensen Myrdal - de vrouw met de pruik - wordt benaderd door een advocaat die het ‘Lebensborn’-project van de nazi’s wil aankaarten bij het Europese Hof. Lebensborn was een organisatie die kinderen van Duitse soldaten met (onder andere Noorse) vrouwen naar Duitsland bracht, om raszuiverheid te verkrijgen.
Historie
Stasi én Lebensborn, dat moet duidelijk een interessant verhaal zijn vanuit historisch oogpunt, een die het verdient om verteld te worden. Zwei Leben is niet voor niets de Duitse inzending geweest voor de Oscars van dit jaar. Om de historische lading te onderstrepen, is het beeld lekker contrastrijk en kleurloos. En zodra er een flashback nodig is, wordt de korreligheid opgeschroefd.
De plot hinkt duidelijk - zo verraadt de beginscène al - op een thrillerelement. Katrine wil namelijk niet geconfronteerd worden met haar Lebensborn-achtergrond. En dat is op zijn zachtst gezegd vreemd. Waarom zou ze niet willen meewerken en zorgen dat de verantwoordelijkheden van de Noorse regering onder bezetting nu eindelijk eens goed worden aangekaart? Dat je haar in een scène die pas later plaatsvindt met een pruik hebt zien rondlopen geeft misschien eigenlijk al te veel weg. Maar dat is dan ook het enige dat je kunt aanwijzen als een inschattingsfout.
Liv
De film is rechttoe rechtaan, maar dat zorgt ook voor het vermijden van onnodige extra complicaties. Een verhaal over zowel nazipraktijken als de manier waarop de DDR daar later mee omsprong is namelijk al ingewikkeld genoeg. En dan slagen regisseurs Georg Maas en Judith Kaufmann er ook nog in om de dualiteit van Katrine’s persoon in beeld te brengen. Het dubbelleven waar de titel naar verwijst is namelijk een volwaardiger dubbel leven dan je misschien zou denken. Dat had door betere filmmakers sterker kunnen worden gethematiseerd, maar het faalt hier allerminst.
Tot slot moet er nog een compliment worden gemaakt naar de casting van Liv Ullman als Ase Evensen, de moeder van Katrine. Ze heeft niet eens zoveel tekst, maar spreken doet ze. Met haar ogen. In een zeker niet gemakkelijke rol laat ze goed zien waarom ze al heel lang een van de beste filmactrices is.
Misschien is Zwei Leben een film die meer het bekijken waard is om de historische factor dan om het cinematografische aspect. Maar ze mag zeker gezien worden, ook op het witte doek.
***
