Een filmjaar kan bijna niet rotter beginnen dan met een prachtwerk, waarvan je je gaat afvragen of die de komende maanden nog wordt overtroffen. Hoe zielsgelukkig de twee uur in het donker zijn, zo diep is het zwarte gat dat erna volgt. 2015 lijkt zo’n jaar te gaan worden, want Alejandro González Iñárritu weet de buitensporig hoge verwachtingen waar te maken. Birdman is geen onverdiende favoriet bij de Oscars.
Misplaatst
Michael Keaton (Batman) is perfect voor de rol van de vergane Hollywoodglorie Riggan. Vroeger speelde hij de iconische superheld Birdman, maar na het afzweren van het rubberen pak is zijn carrière van kwaad tot erger in het slop geraakt. Zelf heeft hij een drankprobleem achter de rug, zijn dochter Sam (Emma Stone, The Amazing Spider-Man) een drugsverslaving. Het waren moeilijke tijden. Maar aan het begin van de film doet hij zijn best om er weer bovenop te krabbelen.
In een zweem van misplaatst zelfvertrouwen heeft hij besloten op Broadway een onmogelijk toneelstuk op te voeren, gebaseerd op een kort verhaal van Raymond Carver. Riggan regisseert en speelt de hoofdrol. Zijn tegenspeler Mike (Edward Norton, The Incredible Hulk) is briljant op podium, maar ook een pain in the ass. En de gruwelijkste theaterrecensente aller tijden heeft de oorlog verklaard. Mislukking dreigt. En dan wordt Riggan ook nog geplaagd door visioenen van Birdman, die hem terug naar de succesvolle filmreeks probeert te praten.
Vorm
Zowel met het blockbustergeile Hollywood als met de pompeuze theaterwereld wordt genadeloos gespot. Dat is alleen nog maar de inhoud. De vorm waarin die is gegoten is minstens even interessant: de hele film ziet eruit alsof ‘ie in één doorlopend shot opgenomen is. De camera zweeft achter Riggan aan, door een complex, nauw gangenstelsel in het theater. Knipmomenten zijn weggewerkt in een vloeiend geheel, waardoor dagen in elkaar overlopen.
Zo kijken we steeds mee over de schouder van Riggan, vanuit een ultrasubjectief standpunt. Kijken we vanuit de ogen van Birdman? Het duurt zo lang voordat we de superheld niet alleen horen, maar ook daadwerkelijk zien, dat het geen vergezochte conclusie is. Misschien is er wel meer van de film wat echt lijkt te gebeuren, maar zich alleen afspeelt in het steeds verder doordraaiende hoofd van onze (anti)held. Shots echoën genoeg door om die indruk te wekken.
Feest
Birdman is een feest, omdat de regisseur je continu een paar stappen voor lijkt te zijn. En dan is er ook het uitzinnige spel van een groot deel van de cast, met Keaton als paradepaardje. Hij acteert alsof hij weet wat de standaard is, maar hem dat geen moer kan schelen. Daardoor kan hij alle kanten uitschieten, wat indrukwekkend en hilarisch is.
Het eerste meesterwerk van 2015 is er. De komende tijd sleep ik me dus iets weemoediger naar het filmhuis voor mijn wekelijkse recensie. Het zware leven van de verzadigde criticus.
*****
