Je handen schoonhouden. In het New York van 1981 is het een lastige opgave voor het zakelijk wonderkind Abel Morales (Oscar Isaac, Inside Llewyn Davis). Zijn tankwagens met brandstof worden continu met geweld overvallen, zijn echtgenote Anna (Jessica Chastain, Interstellar) is een telg uit een maffiafamilie, en Morales heeft geld nodig. Heel veel geld. Want om staande te blijven in zijn bedrijfstak, heeft hij een duur stuk grond nodig.
Bedrijvend
Met Margin Call liet regisseur J.C. Chandor zien hoeveel spanning er te vinden is in de financiële markten, nu heeft hij met A Most Violent Year een ware bedrijfsthriller afgeleverd. En dat is spannender dan het klinkt, zinderend zelfs. De vertelling is weliswaar in een van de meest criminele periodes van de Verenigde Staten gesitueerd, dat is slechts één kleur op een rijk palet.
Morales wordt bestolen, bedreigd, en zelf onderzocht door het Openbaar Ministerie. Zijn personeel wil harde maatregelen nemen om zich te verdedigen. Maar de prijs die de zakenman in zicht heeft is geheel legitiem. Isaac speelt hem als een berekenende man. Hij heeft een gevoel, maar dat is vooral een gevoel voor zaken. Soms wordt zelfs Morales de stress te veel, maar gun hem een nachtje slaap en hij neemt de beste beslissing om terug te slaan.
Tinten
Iedereen die deze recensie van een laptopscherm afleest, weet vast ook hoe een film eruitziet vanaf hetzelfde beeldscherm. Vooral het zwart is niet pikzwart. Heel A Most Violent Year oogt precies zo, ook in de bioscoop: het meest zwarte is donkergrijs, het meest witte ontzettend licht grijs. Alles binnen de mise-en-scène is contrastrijk, dankzij een mooi spel van licht en schaduw. Maar het wordt getoond binnen de contouren van een enorm grijs gebied, en komt dat even lekker overeen met de inhoud.
Morales begeeft zich niet in het pikzwarte gebied van de georganiseerde misdaad. De wet is de grens waar hij binnen blijft. En die eis stelt hij ook aan anderen, voornamelijk zijn vrouw en zijn werknemers. Hij is echter niet op alle vlakken smetteloos; hij zal deals sluiten waar hij beter uitkomt, zelfs als ze op moreel vlak dubieus zijn. De wet overtreden is een te groot risico, maar ondernemen blijft risico’s nemen. En dat geeft dit verhaal nou net zijn spanning.
Bijzaak
Chandor mag vooral geprezen worden om zijn originaliteit. Nooit eerder was er zo veel suspense rondom de aankoop van een bedrijventerrein Niet alleen vanwege de achtervolgingen, de geweerschoten en het gedoe met maffia, dat is allemaal bijzaak. Morales moet zijn bank paaien, op zijn knietjes voor een concurrent, en bedelen bij zijn broertje. Dat zijn momenten die nog zwaarder tellen.
Het mooist zijn echter de kleine scènes. Hoe de zakenman zijn deurverkopers instrueert om een klant binnen te halen. Hoe hij een beroofde chauffeur terug achter het stuur van zijn vrachtwagen praat. Daar bewandelt Morales, zeer alledaags, zijn grijze gebied.
****
