Regelmatig reflecteren Ted Chiaradia en Peter Janssen in Ugenda op de kunsten. Ook de stand van zaken in het kunst- en cultuurklimaat in de Karelstad komt aan bod. Deze keer: Ted en Peter discussiëren over de stille zomermaanden. Geen klap te beleven of gewoon een fijne rustige tijd na de Zomerfeesten. En er is toch eenmaal weinig aanbod. Of ligt het iets ingewikkelder?
TED: Ik was vorige week bij Ouwehoeren van Club Lam in het Maastheater in Venlo. Een geweldige happening van dit jonge theatergezelschap over de avonturen in een bruidsmodezaak, gegoten in een vijfdelige sitcom live opgenomen door Limburgse omroep L1. De Volkskrant schreef er een lovend verhaal over. Op de terugreis dacht ik meteen aan mijn column van een paar weken geleden Valt hier wat te tippen (geen klap te beleven). Waarom kan zoiets nu niet in Nijmegen en waarom moet ik daarvoor naar een andere provinciestad? Zo gauw onze stad na de zomerfeesten is opgeruimd, vallen we in een totale culturele leegte. Mijn jarenlange ergernis maar dit jaar lijkt het helemaal alsof we in een meltdown zijn terechtgekomen.
PETER: Ik weet inmiddels wel dat jij vindt dat er na de Vierdaagse te weinig te doen is in de stad. Ik vraag me af of dat echt zo is. Maar eigenlijk ben ik blij dat het na de Vierdaagse even iets rustiger is in de stad. Eigenlijk bedoel ik vooral de Vierdaagse feesten, waar ik bepaald geen fan van ben. Te vol, te rumoerig, te veel overlast. Maar ja, is misschien een kwestie van leeftijd (!). Ik weet dat heel veel mensen, ook Nijmegenaren, daar anders over denken.
Ik stel een aanvullende vraag: waarom zou je het hele jaar door cultuur moeten kunnen consumeren. Onze agenda’s zitten al zo vol. Vergeet ook niet dat veel musici, acteurs, uitvoerenden ook recht hebben op een rustperiode, evenals personeel van zalen en podia. Komt bij doorgaan in de zomer ook om budget vraagt, dat er eigenlijk toch al te weinig is (zeker gezien de almaar stijgende kosten).
TED: Ja, de verplichte rust en de centen, dat argument wordt al jaren van stal gehaald. Feit is dat dezelfde technici en ook vele artiesten en performers juist in de zomermaanden extra werken en die periode gebruiken om bij te verdienen. Nu staan ze dus gewoon op de festivals in andere steden. Het gekke is ook nog eens dat het lijkt alsof we trots zijn op die stilte. De Gelderlander schreef 1 augustus vrolijk over Blue Saturday, er is niets te beleven in deze stad, stille straten. En cultuurbeleidsbepalers posten berichten als ‘Altijd fascinerend, bijzonder uniek, die stilte na de storm van de Zomerfeesten!’ Welnu, ik vind er niets fascinerends aan. Want zo word ik min of meer als kunstconsument uit Nijmegen verbannen om mijn geluk elders te zoeken.
PETER: Ik wil niet zeuren, maar volgens mij had de krant het over lege straten en dichte horecatenten, niet over culturele activiteiten. Weet je trouwens zeker dat er na de Vierdaagse niks te doen is in de stad? Ik noem bijvoorbeeld de Hollandsche Zomer in het Goffertpark, het Oersoep Festival (bier, food en muziek) aan de Waal, het Nest Festival (house, techno) in het Goffertpark, de concertzomer-reeks in de Sint-Stevenskerk. Of vind je dat (met uitzondering van het programma in de Stevenskerk) te weinig niveau hebben, zeg maar niet high brow genoeg is?
TED: Heeft met high brow niets van doen. Zo’n Trailerfest in Breda waar ik net over lees. Volgens de Volkskrant: ‘Het kutste festival’ van Nederland waar je jezelf kan zijn.' Het is lelijk, goedkoop, volks en schopt graag tegen de vercommercialisering en pretenties van andere festivals. Zoiets zou toch ook in onze stad op zijn plaats zijn? Juist meer bijzondere, grensverleggende initiatieven met een meer landelijke exposure en uitstraling graag! Dat krijgen steden als Breda, Den Bosch, Venlo en Heerlen nu wel voor elkaar. Toon je ambitie voor culturele hoofdstad 2033 meer verdorie, juist in die zomerse komkommertijd!
PETER: Aha, nu komen we bij de kern. Ik mag van jou de term ‘high brow’ niet gebruiken, jij hebt het daarentegen over ‘grensverleggend’. Is volgens mij vaak hetzelfde, maar goed, daar wil ik nu niet over doorzeuren. Ik snap wel wat je bedoelt: als je dan toch vindt dat Nijmegen zijn bewoners en bezoekers cultuur moet bieden in de zomermaanden, zet dan in op activiteiten die iets toevoegen aan het reguliere aanbod door het jaar heen. Dus geen ‘losse’ concerten, optredens e.d. maar festival-achtige zaken die een uniek karakter hebben en het liefst ook landelijk gezien iets toevoegen. Zoals de Wagner-vierdaagse die binnenkort plaatsvindt in de Heilig Landstichting (ik ga erheen, ben heel benieuwd).
TED: Mee eens, maar met die Wagner4daagse raak je net de kern van waar het om gaat. Dat festival is namelijk een particulier initiatief van operazanger Marc Pantus die zijn roots hier heeft liggen. Maar Nijmegen met zijn culturele instellingen heeft er part noch deel aan. Als je je dat realiseert word ik nog bozer. Als ik het voor het zeggen zou hebben - maar goed dat dat niet zo is - zou ik die culturele instellingen meteen verplichten om zomerprogramma’s te ontwikkelen. Zo niet, tien procent strafkorting op de subsidie ten faveure van die kleinere particuliere initiatieven zoals de Wagner4daagse.
PETER: Dan ga je toch weer voorbij aan mijn argument dat ze daar dan wel budget voor moeten hebben… Maar ok, zelf zou ik het fijn vinden als het Valkhof Festival met progressieve popmuziek en jazz, dat nu ondergaat in de herrie van de Vierdaagsefeesten (ik was er afgelopen juli zelf een avond) ervan wordt losgekoppeld en ergens in augustus wordt gepland. Ook kun je erover denken om nauwer te gaan samenwerken met de Muziekzomer Gelderland – een fantastisch klassiek muziekfestival met jonge talenten en concerten voor een breed publiek. Of, en dan begeef ik me op jouw terrein: een zomer-filmfestival in LUX.
TED: Met je stelling over het Valkhof Festival op een ander tijdstip ben ik het helemaal eens. En ook met meer Muziekzomer Gelderland in Nijmegen. Was vroeger overigens ook zo, maar zal door cultuurbezuinigingen wel gesneuveld zijn.
En dan de film. Misschien is dat wel het ergste van allemaal. Want dat kost helemaal geen cent extra om beter en creatiever te programmeren. Nu zijn alle pijlen gericht op The Odyssey. Voor de rest worden we in de programmering afgescheept met een mager aanbod van ‘winkeldochters’, producties die op de plank zijn blijven liggen en zonder veel vertrouwen nog even in de zalen gestouwd worden. En het goede aanbod dat er daadwerkelijk nog is krijgt veel te weinig voorstellingen, zoals de titels van het Previously Unreleased programma: kleurrijke cinema van vaak opkomende filmmakers die wel interessant zijn! En de fraaie gerestaureerde klassiekers van Jacques Tati staan vervolgens weer met een beperkt aantal voorstellingen in een te kleine zaal. Het begint er inmiddels op te lijken dat je in Nijmegen als cinefiel gestraft wordt. Natuurlijk had bij dit mager zomeraanbod allang de keuze gemaakt moeten worden voor een apart zomerprogramma met een herhaling van de beste films van het eerste half jaar. Welke titels. Gebruik daarvoor simpel de wekelijkse columns voor van onze Peter Verstraten in Ugenda.
PETER: Ik wil me niet jouw expertise aanmeten (ik zou niet durven), maar ik vind 4 films van Tati (hoe goed ook) te veel - is meer iets voor het filmmuseum in Amsterdam – zeker als je daarvoor een hele hoop andere films laat liggen. Ik zou zelf opteren voor een zomerse greep uit de hoogtepunten uit de 50-jarige geschiedenis van LUX (voorheen Filmhuis) – waar ik me kwaad over maak is dat ze dat bij de jubileumvoering vorig jaar hebben laten liggen.
TED: Mijn conclusie is dan ook dat er in Nijmegen in de zomermaanden sprake is van minachtig van cultuurpubliek, dat we bewust een komkommertijd creëren, net als de NPO die dat al jaren doet. Iets dat onwaardig is voor een stad met Culturele Hoofdstad ambities. Zo staan we nu al met 1-0 achter. Toch bezopen dat in jouw Venlo en in mijn Heerlen in de maand augustus een ambitieuzer programma staat met respectievelijk Zomerparkfeest (vanaf 13 augustus) en Cultura Nova (vanaf 28 augustus).
PETER: Hoho, wacht even, ik was vóór de zomer bij een informatiebijeenkomst waarbij de kwartiermakers van Nijmegen Culturele Hoofdstad benadrukten dat alle mogelijke cultuuruitingen aan bod moeten komen en vooral moeten zorgen voor sociale cohesie in een almaar uitdijende stad.
TED: Mmm… ik moet dat allemaal nog zien. Ik hou m’n hart vast. Laten we daar later op terugkomen.
Mijn punt blijft staan: cultuuraanbod in de zomer zou verplicht moeten zijn als een levensbehoefte. Publiek genoeg, niet iedereen gaat of kan op vakantie.
