Dachten we eind vorig jaar nog dat met de voorstelling BASTA! in LUX een einde was gekomen aan I Compani, staan ze warempel op 20 juni in Brebl, waar voor de 8e keer de langste dag wordt gevierd met een speciaal concert. Voor de gelegenheid spelen ze in een kleinere septet bezetting, natuurlijk onder de altijd bezielende leiding van Bo van de Graaf. En alsof dat niet genoeg is, wordt ook Bo’s laatste dubbelalbum Basta! gepresenteerd. Dit wil je niet missen, want het kan wel de laatste keer zijn.
Decennia geleden begon het allemaal, misschien wel als een grap: ‘He Bo, jij houdt toch van Fellini-films? Kan jij wat van die jazzy muziek van Nino Rota blazen, dan plakken wij daar in het filmhuis wat beroemde filmscènes onder...!’ Zo gebeurde het. Uiteindelijk resulteerde dit - om in Ivo Niehe’s termen te blijven – in een belachelijk groot succes over een periode van meerdere decennia, zelfs internationaal. Door jarenlange noeste arbeid en schaven ontwikkelde Bo van de Graaf zijn onderscheidende, unieke sound. Met recht mag hij zich dan ook beschouwen als een ware erfgenaam van de geïmproviseerde tegendraadse muziek uit de jaren 70, wellicht een van de laatste.
Zelf zegt hij erover: ‘Ik heb een groot aantal opmerkelijke producties neergezet die de jazz in een veel breder kader plaatsen o.a. muziek van VERDI bewerkt en grote projecten gedaan als Last Tango in Paris met als knaller voor Nijmegen het Jan van Teeffelen project, wat vier keer werd uitverkocht in LUX. Hiermee heb ik laten zien dat je, zonder artistieke concessies te doen een veel groter publiek kunt bereiken. En verder heb ik veel musici uit het landelijke Jazzcircuit naar deze stad gehaald.’
Het jaar van Bo van de Graaf
2025 had het jaar van Bo van de Graaf moeten worden en dat werd het uiteindelijk ook, maar het begon allemaal niet zo rooskleurig. Zo was er het akkefietje met de gemeente over een bijdrage van een schamele 15 mille, die maar niet kwam. De cultuurcommissie oordeelde negatief omdat men twijfels had over de uitvoerbaarheid. Tegelijkertijd was men wel nieuwsgierig naar het creatieve slotakkoord van deze vaandeldrager van de Nijmeegse jazzscene. Het uiteindelijke slotakkoord werd bekroond met een serie uitverkochte voorstellingen van Basta! in LUX december 2025. Iemand anders had het bijltje er allang bij neergelegd na die tegenwind, maar Bo is altijd positief gebleven. Zijn passie, bezieling in combinatie met doorzettingsvermogen en ondernemingsdrift droegen daar zeker aan bij. Maar het is toch bovenal de artistieke kwaliteit en originaliteit die deze saxofonist en bandleider gebracht hebben waar hij nu staat, in de canon van de Nederlandse jazz. Terecht werd hij daarvoor vorig jaar onverwacht bekroond met de Zilveren Waalspeld van de gemeente Nijmegen. 
Zijn optimistische en creatieve karakter bleek ook toen ik hem vroeg om een oneliner voor de serie in het kader van de 25 jaar Cultuurdragers. ‘Allez Hop mensen: doorbreek de grenzen, zet je schroom opzij en laat de wereld een poepje ruiken! Negeer de netheid, zoek vooral de randjes op!’
En positief kritisch is deze oude muzikale rot ook als hij naar het cultuurklimaat van onze stad als geheel kijkt. En hoe juist dat zich de laatste decennia heeft ontwikkeld. ‘Alles is professioneler geworden, uitgegroeid en gerijpt. Er zijn mooie podia, ateliers, en festivals ontstaan. Maar nu is het weer de taak om ruimte te scheppen voor groei van onderaf. De creatieve humuslaag moet blijvend gevoed worden. Niet meteen doodknuffelen maar wel goed faciliteren. Als je alleen de bloemen verzorgt maar niet de wortels dan krijg je geen nieuwe bloemen meer.’
Toen ik hem vroeg welke ontwikkelingen hij graag nog gerealiseerd wilde zien bleek hij als altijd opmerkelijk optimistisch en visionair. ‘Het laagdrempelig faciliteren en begeleiden van nieuwe potentieel hoogwaardige initiatieven is essentieel voor onze stad, daarbij is intensievere samenwerking met Artez zowel qua muziek, dans en kunst van groot belang. Onze regio heeft veel potentie maar het zijn nog te veel losse eilanden. Bovendien hebben we een groot achterland naar het Oosten, waar te weinig mee gebeurt. Ik zie bij concerten, voorstellingen, films veel te weinig nieuwe Nijmegenaren met een immigratie achtergrond, veel te wit allemaal, dat moet ook anders. En nog een wens, een hoogst actuele: mag die programmering van de Zomerfeesten wat minder en wel wat meer kwaliteit graag. Meer ambitie. Overal dus!’
De cultuurcommissie die vorig jaar in haar wijsheid die 15 mille niet beschikbaar stelde voor de Grande Finale, voor een groots afscheidsconcert van I Compani, adviseerde een kleinere bezetting. Op 20 juni, de langste nacht krijgen zij hun zin. Nog een keer Basta! met een kleinere samenstelling van I Compani als septet. Uiteindelijk misschien nog kleiner als Bo van de Graaf alleen op het podium eindigt voor de finale uitvoering van la passarella d’addio van Nino Rota uit Fellini’s Otto e Mezzo. En of het dan for ever Basta is, de tijd zal het leren. Maar met Bo van de Graaf weet je het nooit, het blijft een oud creatief vat vol verrassingen.
En wat de toekomst ons brengt voor dat prachtige tegendraadse podium Brebl in het Honigcomplex? We wachten in spanning af, vooralsnog staat de culturele barometerstand hiervoor nog niet op rustig en bestendig weer. Het wordt een lange hete zomer.
