Binnenste Buiten speelt nieuwe vorm van improvisatietheater

Het zijn drukke dagen komende week voor theatersportgroep Binnenste Buiten: aanstaande zaterdag en zondag doen ze mee met het Nederlands Theatersport Toernooi (NTT) in Utrecht en maandag speelt de groep een nieuwe improvisatievorm in theater De Rode Laars. Voor de laatste repetitie spreek ik met een van spelers, Cindy Pittens, en regisseuse Marjolein Hutting.

'Het valt wel mee met de drukte', zegt Cindy. 'De vereniging bestaat uit elf leden en niet iedereen doet overal tegelijk aan mee. Voor het NTT mogen we een team van vier spelers afvaardigen. En maandag wordt de voorstelling Nachtgasten gespeeld door vijf acteurs. We kunnen het dus makkelijk aan.'

Theatersport

Theatersport is al in 1977 bedacht door de Britse acteur Keith Johnstone en in de loop der jaren uitgegroeid tot een wereldwijd fenomeen, dat in tientallen landen gespeeld wordt door amateurs én professionele acteurs. Er is zelfs een officiële organisatie, TheaterSports, gevestigd in Canada, onder leiding van Johnstone. Deze bedenkt steeds ook nieuwe games. In Nijmegen zijn er naast Binnenste Buiten ook de groepen Buiten Bereik, Extra Stout, Schwung!, Op de Geest en Pas op, zwenkt uit.

Cindy: 'Theaterspórt’ klinkt alsof er een hevige competitie is tussen teams, met winnaars en verliezers. Maar dat is zeker niet de bedoeling. Bij theatersport nodigt de ene vereniging de andere uit voor een 'thuiswedstrijd'. Wij organiseren gemiddeld vijf keer per jaar een avond en worden even zo vaak gevraagd om 'uit' te spelen. Je hebt dus zo'n tien avonden per jaar. Het gaat hierbij niet om een strijd, maar om dat je gezamenlijk een leuke avond neerzet voor het publiek.'
'Er zijn steeds vier spelers van elke groep die verschillende games spelen, waarbij het publiek een grote rol speelt. Er zijn tientallen games bedacht, zoals het briefjesspel, waarbij suggesties uit het publiek op een briefje worden geschreven en de spelers tijdens het spel een willekeurig briefje pakken om het woord te gebruiken in het spel. Of dubbel dub, waarbij twee spelers de tekst improviseren en twee anderen deze lipsyncen.'
'De thuisploeg levert ook drie rechters. Die dienen vooral als bliksemafleider: als er niet zo goed gespeeld wordt, geven zij dusdanige kritiek dat het publiek zich afreageert op de rechters door met natte sponzen te gooien. Omgekeerd, als het publiek tevreden is over de spelers, gooien ze rozen naar het toneel.'

'Er is een duidelijk verschil met andere vormen van improvisatietheater', zegt Cindy, 'Bij ons gaat het vooral om korte en snelle scènes, en het is laagdrempelig, omdat het niveau niet altijd hoog ligt. Ik heb onlangs nog even overwogen om me bij Theatergroep PIT aan te sluiten, die meer aan theater à la De Vloer Op doen, maar ik kies toch voor theatersport. Dat snelle spreekt mij vooral aan.'

Nederlands Theatersport Toernooi

'Het NTT is enorm populair. Daar doen 34 teams uit heel het land aan mee, die in twee dagen om de nationale titel strijden. Er is altijd een enorme run op: je moet op de dag van inschrijving om acht uur 's avonds echt klaar zitten. Dit jaar was ik er éven niet met mijn hoofd bij en was ik om drie over acht net te laat… Gelukkig meldde zich een paar dagen later een ander team af, dat de deelname aan ons gunde.' 
'Het is enorm gaaf om mee te maken, als team, maar ook als publiek. De meeste verenigingsteams doen vooral voor het plezier mee, maar er zijn ook speciaal gevormde gelegenheidsteams van acteurs. Die gaan vaak voor de winst.' 

Nachtgasten

Nachtgasten is een relatief nieuwe vorm van improvisatietheater', zegt regisseuse Marjolein Hutting, 'Het is bedacht door drie Nederlandse acteurs, Niels Croiset, Koen Wouterse en Yorick Zwart, die eens wat anders wilden dan toneel. Het lijkt een klein beetje op het eerder genoemde De Vloer Op, maar het verschil is dit…' Marjolein houdt een papiertje omhoog waarop in één alinea een scène beschreven staat en slaat een boek open met een heel verhaal erin.
'We improviseren niet meerdere korte scènes, maar één lang stuk dat anderhalf tot twee uur kan duren. Pas aan het begin van de avond krijgen publiek én alle acteurs de setting van het verhaal te horen. Dan gaan de spelers naar buiten, zodat ze niets van het spel mee kunnen krijgen, en worden ze één voor één erbij gehaald en krijgen ze het 'geheim' van hun karakter te horen. Tijdens het spel moeten ze van elkaar zien te achterhalen wat de ander meer weet.'
'Het is heel spannend voor ons', zegt Cindy, 'want dit doen we voor het eerst. Het is een heel andere vorm dan we gewend zijn. Vijf van ons zijn geselecteerd om te spelen en we hebben vier speciale trainingen gehad van Marjolein. Het is nog niet zo bekend, maar we hopen dat er veel publiek op afkomt.' 

Wie Binnenste Buiten op het NTT wil aanmoedigen, kan zaterdag 12 en zondag 13 maart terecht in Het Huis Utrecht. 

De voorstelling Nachtgasten is te zien op maandag 14 maart in theater De Rode Laars in het Erasmusgebouw op de campus van de Radboud Universiteit. Entree is gratis.