Van bovenaf gezien is het moeraslandschap van de Guadalquivir in het zuiden van Spanje een schitterend gezicht. De vormen doen sterk denken aan de kronkels van menselijke hersenen. Het is een afgelegen gebied. Moeilijk bereikbaar. Een klein, vergeten dorp aldaar in het Spanje van vlak na de dood van dictator Franco vormt de context van de thriller La Isla Mínima.
Verdwijning
Twee rechercheurs – een met een glanzende toekomst, de ander met een schimmig verleden – worden eropuit gestuurd om de verdwijning op te lossen van twee tienerzusjes. “Ze staan erom bekend dat ze ‘gemakkelijk’ zijn”, zegt een getuige. Niet veel later worden de lichamen gevonden. Met steekwonden, eerstegraads brandwonden, afgesneden vingers, sporen van verkrachting.
De lokale autoriteiten en bevolking zitten niet te wachten op de politieagenten. Zij moeten toch alleen maar komen, omdat deze meisjes familie zijn van een rechter. Er zijn meer slachtoffers, maar bij gebrek aan duidelijk bewijs worden de zaken nooit officieel gecombineerd. Het onderzoek verloopt volgens een bekende structuur, vooral de geschetste situatie eromheen maakt het boeiend.
Ambigu
Een moordzaak oplossen is niet hetzelfde als reconstrueren wat er allemaal precies is gebeurd of kunnen bewijzen wie erbij betrokken zijn. Dat wrijft deze film sterk in. Alleen al de relatie tussen rechercheur Pedro (Raúl Arévalo, También la lluvia), de jonge starre idealist, en de veel pragmatischere oude rot Juan (Javier Gutiérrez, Crimen ferpecto) geeft de plot een extra laag van complexiteit. Er is loyaliteit tussen partners, maar reikt die verder dan samen een zaak tot een einde brengen? Hoe diep kun je bij elkaar in het krijt staan?
De sterke aanpak van regisseur Alberto Rodríguez (Grupo 7) is dat hij weinig woorden vuilmaakt aan uitleg. De ambiguïteit wordt duidelijk verpakt door de acteurs, die uitgebreid de ruimte krijgen om zich van hun sterkste kant te laten zien. Maar er zit ook kracht in de visuele representatie van het landschap; contrastrijk, met heldere en doffe tinten. Zonder het gevoel te krijgen dat je heel erg wordt gestuurd, voel je snel aan wat hier allemaal speelt.
Whodunnit
La Isla Mínima sleepte welgeteld tien Goya Awards binnen, de belangrijkste filmprijzen van Spanje. Geen wonder, want deze film werpt een intrigerende blik op het recente nationale verleden. De moordzaak staat vooral symbool voor de status van een land dat nog in een schimmenrijk verkeert tussen fascisme en democratie. Toch wordt vooral de structuur gevolgd van een whodunnit, de opsporing is de spil. Dat geeft ook zijn belemmeringen. De film komt ietwat gladgestreken over op het eerste gezicht. Maar toch: rafelrandjes zijn er ook.
Zonder te ver in detail te treden, is er tegelijk sprake van een afgerond verhaal als een conclusie die vraagtekens achterlaat. Het genre film noir krijgt daardoor een lekker frisse uitwerking. Dit is een geschiedenisles zonder een prekerige moraal, een genrefilm zonder eendimensionale plot. Dan mag je best achterblijven met een paar onbeantwoorde vragen.
****
