Wie de naam Zhang Yimou kent, zal die misschien vooral associëren met bombastische martial arts-kunstwerkjes. Films als Hero en The House of the Flying Daggers zijn kleurrijke visuele spektakelstukken, met elk een choreografie die tot in de puntjes is uitgewerkt. Voordat de Chinese regisseur onze ogen op deze manier verwende, maakte hij vooral betrokken sociale drama’s. En nu keert hij terug naar zijn roots.
Tragisch
In veel opzichten is Coming Home (Gui Lai) een tragedie. Tijdens de Culturele Revolutie moet de intellectueel Lu Yanshi (Daoming Chen) naar een strafkamp. De film begint wanneer hij daaruit is ontsnapt. Hij wil op zijn minst een glimp opvangen van zijn vrouw Feng Wanuy (Li Gong) en zijn dansende dochter Dan Dan (Huiwen Zhang). Een poging om elkaar te ontmoeten loopt uit op de arrestatie van Lu. En Feng loopt een hoofdwond op.
Een aantal jaren later wordt Lu Yanshi vrijgelaten. Eindelijk zal hij Feng terugzien. Maar zij ziet hem niet terug, althans ze denkt van niet. Door een probleem met haar korte termijngeheugen herkent ze Lu niet meer, ze wacht nog steeds op de jonge Lu die twintig jaar daarvoor in een strafkamp werd gestopt. Hoe kan Lu ervoor zorgen dat zij hem herkent, en misschien rust vindt?
Politiek
Een verwijt naar Zhang Yimou uit het buitenland is dat hij de politiek zo goed als uit de film heeft gelaten. Coming Home is namelijk de verfilming van het boek The Criminal Lu Yanshi. Daarin wordt veel sterker ingezoomd op de politieke omstandigheden waarin Lu uit zijn leven wordt gerukt. De regisseur filterde hieruit alleen het ingetogen familieverhaal. Hoe kan het anders, binnen het systeem van de Chinese filmcensuur?
Een goed kunstenaar kan floreren binnen de grenzen die hem worden opgelegd, en dat doet Zhang Yimou ook. In zijn film schetst hij de situatie zoals die onomstotelijk was. En het verhaal boetseert hij rondom de leegte van wat hij weglaat, zodat die politieke dimensie impliciet toch aanwezig is. Coming Home is zodoende een product van de Chinese geschiedenis.
Universeel
De kracht van de film zit ‘m echter in de manier waarop algemeen herkenbare menselijkheid de boventoon voert. De dragende verhaallijn is hoe de zachtaardige Lu Yanshi probeert om het geheugen aan te wakkeren van zijn vrouw. Hij blijft hoop houden. Lu moet op zoek naar manieren om voor zijn vrouw te zorgen. Daar komt de ironische situatie bij dat Feng wel een olifantengeheugen heeft wat betreft één ding: ze is extra streng voor dochter Dan Dan sinds zij destijds Lu heeft aangegeven bij de staatsautoriteiten.
De ster van de film is Li Gong, die hier nogmaals laat zien waarom ze in de vroege carrière de muze van deze filmregisseur was. Samen met Lu wachten we of haar twijfelende blik omslaat in herkenning. De kleine nuances die ze daarin aanbrengt tekenen de film. Coming Home is warm en vriendelijk, maar ook treurig. Je voelt mee. Je hoopt. Ook al besef je dat dit misschien tevergeefs is.
****
