Fotograferen, daar is toch geen kunst aan?
Fotografie is geen kunst
"Photographers feel guilty that all they do for a living is press a button." - Andy Warhol
Fotograferen, daar is toch geen kunst aan? Wij kunnen allemaal wel een lens ergens op richten en op een knopje drukken. Maar ook kunnen wij allemaal met een penseel en verf een schilderij maken. Dat maakt onze uitspattingen nog geen kunst. Of genuanceerder gezegd: dat maakt het nog geen goede kunst. Wanneer is fotografie dan eigenlijk kunst? Dat is een vraag die Museum Het Valkhof onderzoekt in de tentoonstelling Photography Extended.
Bedreiging voor schilderkunst
Met de ontdekking en opkomst van de fotografie wakkerde gelijktijdig de discussie aan of fotograferen tot de kunsten behoort. In eerste instantie werd fotografie puur gebruikt als documentatiemiddel, zoals familieportretten. Al snel begonnen fotografen uit de negentiende eeuw te experimenteren. Natuurgetrouw vastleggen was niet langer het streven. Schilders uit die tijd vonden het maar domweg een mechanisch trucje.
Dat schilders zich bedreigd voelden, had achteraf gezien gegronde redenen. Ondanks de tegenwerking van de oude elite won fotografie al snel in populariteit. Fotografie groeide uit tot een niet meer weg te denken visueel middel in onze samenleving. Denk aan de reclamefotografie en journalistieke foto's die je dagelijks ziet.
Een andere belangrijke stroming is de geënsceneerde fotografie. Dan worden de foto's als het ware in scène gezet en biedt het beeld de kijker een nieuw perspectief op de werkelijkheid. Fotografen weten vooraf al wat ze willen afbeelden en werken daarom ook vanuit een artistiek concept.
Tenoonstelling Photography Extended
Dat fotografie kunst is, toonde het Valkhof Museum twee jaar geleden in de tentoonstelling Fotografie = Kunst. Dit jaar wordt hierop voortgeborduurd en zijn er kunstwerken uit de geënsceneerde fotografie geselecteerd. Het zijn allemaal foto's met voorbedachten rade, wat ook wel Photography Extended wordt genoemd. Zondag 16 juni opende de nieuwe tentoonstelling onder de gelijknamige titel.
Elf kunstenaars zijn geselecteerd voor deze tentoonstelling. De diversiteit van de kunstenaars weerspiegelt de diversiteit van het genre. De een bedenkt vooraf het gefotografeerde tot in de puntjes uit en heeft geen nabewerking nodig. De ander toont een secuur opgebouwde wereld, geheel in het digitale ontwikkeld. De uitersten van de geënsceneerde fotografie worden getoond.
Toegankelijk
Dit alles maakt het een zeer toegankelijke tentoonstelling, omdat er voor ieder wat wils hangt. De sfeer, onderwerpkeuze, stijl en mate van geëngageerdheid van elke kunstenaar is totaal anders. Echter, de tentoonstelling kan hierdoor ook onsamenhangend overkomen. In het achterhoofd moet gehouden worden dat in elk eindresultaat, de foto, een lang en intensief arbeidsproces zichtbaar wordt. Voor extra houvast is een klein deel van de tentoonstelling ingericht over de opkomst van geënsceneerde kunst.
Mijn favoriet?
De 'splash-beelden' van Sylvie Zijlmans zijn mijn favoriet. Niets wordt aan het toeval overgelaten. Of juist wel? De beelden zijn in beweging en je hebt het gevoel aanwezig te zijn bij wat er gebeurt. Deze kunstwerken zijn in groot contrast met de gestileerde portretten van Erwin Olaf. Hij lijkt zijn modellen te isoleren in hun frame en alleen via een krachtige blik ingang te bieden in het portret. Tussen deze twee liggen nog negen andere uithoeken van het genre. En alle toveren een glimlach op je gezicht, want hoe langer je kijkt, hoe meer je ontdekt.
Beoordeel zelf. Photography Extended is tot 27 oktober 2013 in Museum Het Valkhof te bewonderen.
Deelnemende kunstenaars: Ruud van Empel, Erwin Olaf, Hendrik Kerstens, Sylvie Zijlmans, Eelco Brand, Eva-Fiore Kovacovsky, Koen Hauser, Risk Hazekamp, Willem van den Hoed, Jaap Scheeren en Gerco de Ruijter.
Voor informatie: www.museumhetvalkhof.nl
