Meteen maar een disclaimer: ik heb Wolfgang Päschke, ‘Wolf’ voor eigenlijk iedereen, tamelijk goed gekend. Goed genoeg om hem een vriend te noemen. En aangezien Wolf het type kunstenaar was, dat niet van zijn kunst los te denken is, houd ik ook van zijn kunst. Maar ik verwacht dat dit voor anderen ook andersom kan werken. De grote expositie die momenteel in Stip Oost te zien is biedt de mogelijkheid om dit uit te zoeken.
Markant type, die Wolf. Woonde jaren, met zijn Loes, in een woongroep in hartje Bottendaal. Waar de grijze gemeentepaaltjes op een nacht opeens vrolijk kleurtjes hadden. Heeft-ie altijd ontkend. En in menig kroeg werd hij tot stamgast gerekend. Zouden de cafébazen van elkaar geweten hebben dat hij overál zo vaak en lang kwam?
Principiële vrijbuiter
En dan waren Loes en hij opeens weken weg, soms maanden. Dan maakten ze jaloersmakend verre reizen: India, Afrika, het Verre Oosten, Zuid-Amerika. En niet in een reisgezelschap, gepamperd en airconditioned, maar op de Lonely Planet-manier: precies bij volle maan in dat ene woestijndorp zijn waar de stammen hun jaarlijkse feest vieren, bij opkomende zon de stenen wachters langs de zijderoute in de ogen kijken… dat soort dingen. Het leven van een vrijbuiter uit principe: kunst maken en de wereld zien als hoogste en enige doel in het leven, de rest daaraan ondergeschikt maken.
Ondertussen wél afgestudeerd aan de Kunstacademie, want zo'n ‘Degelijke Duitser’ was de in Krefeld geboren Wolf dus wel. Studeerde af op een serie krassen, onder andere op fotopapier. Toen ik afstudeerde, jaren later, we scheelden zo’n vijftien jaar, kreeg ik van hem er een uit die serie. Päschke werkte op en met allerlei materialen. Er bestaan dia’s van werken die hij op het strand maakte. “Voor de zee”, grijnsde hij dan. Mooie dingen, zoals alleen iemand met echt talent die kan maken. De volgende dag verdwenen. Maar dan dus wel die dia’s ervan maken. En verder: hout, stukken karton, koper, glas, kurk (ik herinner me een glazen stolp met goudgeverfde kurken getiteld Deliver your liver), heel veel op doek, op allerlei formaten, waaronder ook werk waarvoor je een grote muur moet hebben, en ook veel olie- en waterverf op papier.
Speklap
Van dat laatste type werken, op papier, gevat in passe-partouts in stevige beuken lijsten, daarvan heeft Loes Jansen, Wolfs weduwe (hij overleed in 2003 op 53-jarige leeftijd), nu, op verzoek van Stip Oost, een expositie ingericht. Tientallen hangen er, in allerlei formaten. Er zijn er wel bij die Wolf zó, rechtstreeks op het papier zette. Maar de meeste zijn afdrukken of naschilderingen of geïnspireerd op de kunstdagboeken die hij gedurende vele jaren bijhield: elke dag minstens één kunstwerk, elke bladzijde één. Dat kon een technisch knap en snel mini-schilderijtje zijn, waar hij dan meteen, in de natte verf, een blad papier oplegde, die nu als afdruk in een lijst hangt. Het kon ook een idee zijn, een vorm, een kleurschakering die hij later groot is gaan uitwerken. Op een zeer alcoholische avond werd het ook eens de afdruk van een speklap. En toch zeg ik: zoals een kunstenaar een speklap laat doordrukken op een stuk papier... zo kan alleen een kunstenaar dat.
Ambachtsman
Zijn thematiek? Hij deed er vaag over. Hij vond dat een schilderij altijd een aanleiding tot figuratie moest hebben. In principe. Je mocht er alles in zien wat je wilde, maar hij probeerde het natuurlijk wel te sturen. Voor alles vond hij zichzelf een ambachtsman, en hij vergeleek zichzelf vaak met de ambachtslieden die hij op zijn reizen tegenkwam, waarbij de vergelijking voor hem niet goed uitviel. Wie was hij nou, de Rijke Blanke Kunstenaar, die maar een makkelijk leventje had vergeleken met een ploeteraar in een Indiaas achterafstraatje, die met eenvoudige middelen uit een plaat koper een schitterend bewerkte schaal maakte, die voor een paar dubbeltjes verkocht werd, bijvoorbeeld? Dat soort gedachten kon hem, na terugkeer van weer zo'n reis, wekenlang improductief houden. Zijn dagboeken sleepten hem er dan vaak weer uit: elke dag een kunstwerk, minstens één.
Wat zal een bezoeker van nu denken, die van niets weet en Stip Oost binnenloopt? In elk geval geen gedateerd werk, al hangen er schilderijen tussen die al dertig jaar of ouder moeten zijn. Vervolgens vallen de vrolijke kleuren op. Sommige schilderijen zijn ook echt vrolijk, andere hebben ook een somber kantje. Geen van de werken zijn 'alleen maar' mooi, of grappig, of decoratief. Stuk voor stuk hebben ze de gelaagdheid waarin je de dóórdenkende, geconcentreerde kunstenaarshand herkent. Genieten dus.
