Honderden geïnteresseerden luisterden maandag in de bovengang van het Valkhofmuseum naar (bijna) alle cultuurwoordvoerders van de Nijmeegse politieke partijen. Wat zijn zij van plan te gaan doen voor de cultuur in onze stad? Er kwamen verrassend weinig concrete antwoorden.
Van politici in verkiezingstijd mag je inhoudelijk scherpe punten en vuurwerk verwachten, maar dat bleef uit tijdens wat was aangekondigd als Het Grote Nijmeegse Cultuurdebat, georganiseerd door CNN, de samenwerkende grote cultuurinstellingen in Nijmegen.
Dat had zeker te maken met de ronduit rommelige opzet van het debat en de paraplu die de organisatie er overheen had gehangen. Het uitgangspunt voor de debatten moest namelijk de inzet van alle partijen voor (of tegen) Nijmegen Culturele Hoofdstad van Europa 2033 worden. Dat je dat van die Cultuurstad gemist hebt, kán bijna niet: ‘kwartiermaker’ Maike Fleuren is met twee collega’s al maanden bezig om met alle mogelijke culturele en niet-culturele instellingen ‘kopjes thee te drinken’, kwam ze vertellen. De gemeenteraad trok al 500.000 euro uit voor de voorbereidingen van de kandidatuurstelling van onze stad. In het najaar moet de nieuwe gemeenteraad beoordelen of het de kandidatuur ook echt wil doorzetten, daarna wordt een zogeheten ‘bid book’ gemaakt en daarna kan het handenwringen beginnen.
Lijstje met ideëen thuis laten
Opmerkelijk is dat Fleuren over het resultaat van al die gesprekken, de vraag ‘wat gaat die kandidatuur dan voor concrete plannen opleveren’ niets wilde zeggen. Het ‘moet nu helaas nog even abstract blijven’, ze stimuleert ons om ‘als stad samen te zoeken’ in een ‘mentale stadsontwikkeling’. In de zomer hoopt ze met een ‘contourenschets’ te komen. De verkiezingen zijn dan allang voorbij.
De partijvertegenwoordigers - het waren er twaalf, van alle partijen die meedoen aan de gemeenteraadsverkiezingen behalve Forum voor Democratie (hun afwezigheid werd niet verklaard) - leken wat dit betreft ook met meel in de mond te praten. Delano van Luik van het CDA: ‘Onze partij heeft allerlei ideeën voor het cultuurhoofdstad-plan, maar mij is gevraagd dat lijstje thuis te laten.’ Opmerkelijk.
Presentator Lema Salah in gesprek met kwartiermaker Maike Fleuren (rechts)
En zo bleek het grootste nieuws van de avond al bij binnenkomst medegedeeld te zijn. Hedwig Saam, directeur van het Valkhof Museum, heette voor aanvang iedereen namelijk welkom op deze bijeenkomst in ‘haar’ gebouw, dat momenteel gerenoveerd wordt. Ze vertelde dat nu voorzien is dat het museum nog vóór de Vierdaagsefeesten van dit jaar open zal gaan. De bezoekers konden constateren dat aan de lastig te beklimmen, enorm nutteloze trapvlakken van verschillende grootte in het hart van het gebouw helaas niets is gedaan, behalve de opstaande randen van een kleurtje voorzien. Daarmee is in ieder geval de kans op struikelen waarschijnlijk wat afgenomen.
Hedwig Saam heette de bezoekers welkom in Valkhof Museum
Ging het Grote Cultuurdebat dan in ieder geval ‘abstract’ over de voor- en nadelen van de ambitie om Culturele Hoofdstad van Europa te worden? Het antwoord is: nee. Figerend wethouder van cultuur Noël Vergunst, geen deelnemer aan het debat, mocht toelichten waarom hij het een goed idee vindt. Onder zijn leiding is een cultuurvisie ontwikkeld onder de naam Groei: de stad gaat flink groeien, de bevolking neemt toe, en daar moet ook het cultuuraanbod op anticiperen. De kandidatuur voor de cultuurhoofdstad-titel zou een goede aanjager kunnen zijn voor veel initiatieven.
Eén partij is verklaard tegenstander
En verder bleek er één partij waarop je duidelijk kunt stemmen als je tégen het idee bent. Niek van Heuvelen van de VVD liet helder en klaar weten dat wat zijn partij betreft er sowieso niet méér geld aan cultuur hoeft te worden uitgegeven, maar wel doelmatiger. En het Nijmegen cultuurstad 2033-idee lijkt hem niet doelmatig. ‘Liever had ik die 5 ton nu al uitgegeven in plaats van aan iets onduidelijks in de toekomst.’ Van Heuvelens partij blijkt tevens liefhebber van geschiedkundige en folkloristische cultuuruitingen. Zo zou de Nijmeegse kermis ook wel wat meer gestimuleerd mogen worden.
Cultuur als basisvoorziening
De andere partijen hielden zich hoofdzakelijk op de vlakte rond de vraag of men vóór of tegen de hoofdstad-ambities is. Wel is één ding duidelijk na deze avond: niemand wil een ‘bobo-feestje’ en iedereen wil meer ‘cultuur in de wijken’. Waarbij vooral de SP en de Piratenpartij cultuur heel breed willen zien. Volgens Noah Vetter (SP) is ‘iedereen kunstenaar van zijn eigen leven’ en behoort cultuur tot de basisvoorzieningen, zoals het OV. Vetters blik ligt al verder dan de gemeenteraadsverkiezingen: ‘De bezuinigingen van het kabinet Jetten gaan ons hard raken en ook de cultuursector zal niet gespaard blijven.’ De SP voorziet daarom harde keuzes voor de bevolking, waar de partij tegen is.
Van links naar rechts Niek van Heuvelen (VVD), Quirijn Lokker (GroenLinks), presentator Lema Salah, Noah Vetter (SP) en Arjan Bresser (Piratenpartij)
Arjan Bresser van de Piratenpartij vindt ook dat kunst en cultuur voor iedereen toegankelijk moeten zijn en pleit voor een digitale database met Nijmeegse cultuurschatten. Verder moet er een fonds komen voor kleine podia en ‘de koffieshops moeten tot cultureel erfgoed worden uitgeroepen’. Bresser vindt cultuur ook heel goed voor het mentale welbevinden van de bevolking.
Aandacht voor de kleine en beginnende kunstenaars vindt iedereen ook belangrijk. Quirijn Lokker van GroenLinks: ‘Niet alleen geld naar de grote podia zoals de Lindenberg, Doornroosje en de Schouwburg, maar ook naar meer makersplekken.'
De Lindenberg als icoon van cultureel Nijmegen
Over De Lindenberg gingen nog vinnige woorden heen en weer tussen Frank de Gram van de Partij voor de Dieren en Maarten Cornelissen van D66. Volgens De Gram staat in het programma van D66 dat ze een ‘icoon voor de stad’ willen bouwen, mede met het oog op die Culturele hoofdstad. Cornelissen toonde zich overigens één van de weinige echte voorvechters van dat Culturele hoofdstad-idee: ‘Het is een manier om, ook met hulp van de provincie en de Rijksoverheid, dingen voor elkaar te krijgen in onze stad. Ook in de wijken, wij willen een cultureel centrum in Dukenburg.’ Maar dat van dat icoon had De Gram toch echt verkeerd begrepen, daar werd de renovatie van De Lindenberg mee bedoeld. ‘De tocht giert door dat gebouw terwijl daar zoveel mensen zoveel mooie dingen maken en beleven.’
De Gram was niet overtuigd: ‘Dat De Lindenberg wordt gerenoveerd, is allang besloten. Moet dat dan een icoon zijn?’ De Partij voor de Dieren is voor ‘systeemverandering’: mensen moeten anders gaan samenleven met elkaar en de natuur. De Gram ziet daar een taak voor de kunst: ‘Zonder verbeelding geen verandering’.
Van links naar rechts Cees de Beer (Stadspartij), Delano van Luik (CDA), presentator Lema Salah, Ru Dahm (RSP) en Michaël van Hoogstraten (1Nijmegen)
Ook voor een systeemverandering is Ru Dahm, want ze is van de RSP (Revolutionair Socialistische Partij). Ook zij ziet belangrijke waarden in kunst en cultuur. Het kan mensen aanzetten om zelf dingen te maken en zelf na te denken. Ze werkte bij festival GoShort en merkte daar hoezeer jongeren en ouderen elkaar juist door cultuur ontmoeten. Kunst moet toegankelijk zijn voor alle werkers.
Lachen om cijfers en drank
Michaël van Hoogstraten van 1Nijmegen trachtte het volksgevoel in de discussie te brengen. ‘Jullie hebben het wel steeds over cultuur naar de wijken brengen, maar ondertussen is daar de laatste jaren juist heel veel verdwenen en afgebroken.’ Het kwam hem op een sneer van Cees de Beer van de Stadspartij te staan: ‘Het is juist 1Nijmegen dat 10 miljoen bezuinigt op cultuur!’ Van Hoogstraten mompelde dat het zoveel ook weer niet was, maar het bleek daar wel op neer te komen, want de cultuurbegroting in Nijmegen is 40 miljoen euro en zijn partij wil 25 procent bezuinigen.
Met cijfers ging het nog een keer mis toen ex-ondernemer Van Hoogstraten zich opwond over de 1,6 miljoen die er op jaarbasis bijgepast moet worden bij Doornroosje: ‘Daar moet je toch een gezonde bedrijfsvoering kunnen voeren.’ Maar tegelijk, zo stelde Delano van Luik (CDA) wil 1Nijmegen de drankvergunning van culturele instellingen afnemen. Van Hoogstraten: ‘Die twee dingen hebben helemaal niets met elkaar te maken.’ De zaal lachte.
Van links naar rechts Mika Kraft (PvdA), Frank de Gram (Partij voor de Dieren), presentator Lema Salah, Maarten Cornelissen (D66) en Gijs van de Zande (VOLT)
Nieuw in deze gemeenteraadsverkiezingen is VOLT. Gijs van de Zande wees erop dat zij de enige Europees georganiseerde partij zijn (Bresser luid: ‘De Piratenpartij is wereldwijd!’). Leuven schijnt voor Culturele Hoofdstad 2030 te gaan, dus via de zusterpartij kon daar mooi geleerd worden. Verder is ook VOLT voor het digitaal toegankelijk maken van Nijmeegse kunstschatten.
Mika Kraft van de PvdA vroeg aandacht voor brede kunst en het stimuleren en uitbreiden van ‘broedplaatsen’ om nieuwe en innovatieve kunst te stimuleren. Daarnaast is de PvdA voorstander van geld voor cultuur ook echt voor cultuur te reserveren en gebouwonderhoud en dergelijke uit een ander potje te financieren.
Een rijstebrijdebat
De avond was georganiseerd rond drie stellingen waarover steeds vier partijen hun zegje mochten doen. Maar die stellingen bleken er weinig toe te doen, mede omdat eerst een algemeen statement van de partijen werd gevraagd, wat de sprekers verschillend hadden opgevat, ófwel over de stelling, ófwel als samenvatting van het partijstandpunt over cultuur. Daarna volgde een filmpje en alsnog de stelling. Dat leverde een rijstebrij op waar presentator Lema Salah niet echt chocola van wist te maken.
Stadsdichter Simon Mamahit sloot de avond af met een rap-achtige spoken word flow, waarin hij het veel over ‘revolutie’ had en hoe die wel of niet kon gebeuren. Zijn betiteling van Nijmegen als De Metropool van het Oosten was wel leuk gevonden.
