In deze cultureel magere maand januari was het vrijdagavond 5 januari toch nog even lastig kiezen tussen 1000+1 Nacht, de prachtige beeldende familievoorstelling van de Toneelmakerij en Sadettin K. in de Stadsschouwburg en The Dresser van en met Karina Holla in LUX. Onze voorkeur had de laatste en bleek een terechte keuze.
Karina Holla is een echte theaterlegende, zeker op het gebied van de bewegingskunst, performance en mime. Een jarenlange carrière, ook internationaal, van vallen en opstaan, diepte- en hoogtepunten. Met in 2018 de bekroning, de toekenning van de Theo d’Or als beste actrice. En net als goede wijn rijpt met de jaren, is dat zeker ook in het spel en de theatrale zeggingskracht van deze inmiddels drieënzeventigjarige actrice terug te zien. Klein van stuk, met een wit geschminkt gezicht betreedt ze met haar snelle pasjes de lege spelruimte waar in het midden een soort kooi staat met diverse theaterkostuums. Jurken die letterlijk verwijzen naar haar eerdere voorstellingen. In een hoek zit haar vaste begeleider/kleder en geluidsman Rikard Borggard die de indringende soundscape live speelt met zijn laptop en af en toe een handje helpt bij de kleding. Met een schat aan levenservaring blikt ze terug op haar leven, dat is snel duidelijk.
Foto © Ben van Duin
The Dresser is losjes gebaseerd op het gelijknamige Engelse stuk uit 1980, waarin een oude acteur in de Tweede Wereldoorlog ondanks tegenslag en ouderdom Shakespeare wil blijven spelen. In 1983 ook verfilmd met Albert Finney in de hoofdrol. Holla heeft het oorspronkelijke stuk hoogstens in vorm overeind gehouden, voor de rest heeft ze er haar eigen persoonlijke verhaal van gemaakt. Een bijzondere en vooral indringende geschiedenis vol teleurstellingen, niet serieus genomen worden door de echte theaterwereld, voor lege zalen spelen, ‘Wilt u misschien komen kijken? Hier heeft u twee vrijkaartjes.’
Foto © Ben van Duin
Ook een performance over haar eigen ouderdom, de vergankelijkheid van het leven, niet meer kunnen spelen, tekst niet meer onthouden, er niet meer bij horen, niet woke genoeg zijn, de wereld niet meer begrijpen. ‘Ik wil deze kleren en pruiken van anderen niet meer, elke avond mijn gezicht moeten schilderen!’ Serieus en zwaar theater misschien, maar genoeg lichte momenten, dat blijft juist de kracht van Karina Holla. ‘Ik wil dood!’… de openingszin van de oude actrice. Als we vervolgens zeventig minuten worden meegenomen in haar verbeeldingskracht vol herinneringen, dan kan de slotzin alleen maar zijn: ‘Ik wil niet dood, ik wil blijven spelen!’ En daarmee geeft Holla meteen iets prijs van haar diepste wezen. In een eerder interview sprak ze over deze voorstelling. ‘Theater maken houdt me in leven. Als ik niet bezig ben, krijg ik pijntjes. Daar wil ik niet aan!’
Het allermooist aan deze voorstelling was dat The Dresser deze keer juist op een kleiner podium speelde, de theaterzaal van LUX, en niet in een voor dit subtiele spel te grote schouwburgzaal. Juist de kleine, intieme bewegingen van haar lichaam, het subtiele gebruik van haar smalle handen, haar doordachte danspassen, de twinkeling in haar ogen, zelfs het theatrale gebruik van haar tong, dat kwam in detail nu volledig tot zijn recht. Een genot om te kijken naar dit wonderlijke spel van deze theatergrootheid.
Foto © Ben van Duin
Na een daverend slotapplaus blijkt vervolgens wat voor een energy boost Holla heeft gekregen van haar spel voor publiek. Eerder omschreef ze zichzelf als een bom die zich thuis oplaadt en op toneel tot ontploffing komt. Dat bleek. Ze wil niet echt weg van het podium en bedankt ons rechtstreeks voor de komst. ‘Jullie waren hier in Nijmegen een fijn publiek, wel een beetje serieus, maar dat komt misschien door de oorlog, maar ik houd van Nijmegen. Heb vroeger veel in O42 gespeeld, goede vibe daar. Heeft deze zaal ook, dezelfde vibe en sprankeling als vroeger, dank allemaal!’ En weer een applaus. Een mooier compliment kun je als LUX en als Nijmeegs theaterpubliek niet krijgen, dacht ik bij het verlaten van de zaal. En nu naar nog veel meer mooie theatervoorstellingen.
