Lang geleden, in een melkwegstelsel hier ver vandaan, knalt Star Wars: Episode VII - The Force Awakens op 16 december de bioscopen in. Het is misschien wel de grootste happening sinds D-day, of de maanlanding, of de vorige keer dat er een Star Wars-film uitkwam. De verwachtingen zijn hooggespannen: voor een boel fans is dit de spannendste maand in hun leven. Hoogste tijd dus om onze blik te richten op de grootste filmische drol die Star Wars ooit heeft voortgebracht. Nee, ik heb het niet over de universeel afgekraakte prequels: ik heb het over The Star Wars Holiday Special.
Het is 1978, een jaar nadat Star Wars alle records verbrak en het filmlandschap voor eeuwig veranderde. Het duurt nog twee jaar voordat de kaskraker een vervolg zal krijgen - te lang, vindt filmstudio 20th Century Fox. Er wordt besloten een tv-special te produceren voor CBS die misschien als pilot kan dienen voor een Star Wars-televisieserie. De vraag naar nieuwe avonturen van Luke Skywalker en Han Solo is groot: het programma wordt aan zes landen buiten de Verenigde Staten verkocht, waaronder Canada en Australië.
Op 17 november van datzelfde jaar is het dan eindelijk zover. In de VS alleen al zitten dertien miljoen mensen voor de buis. Na een uur zijn die kijkcijfers dramatisch gedaald. Tegen de tijd dat de special af begint te ronden, is vrijwel iedereen afgehaakt. Het is de eerste en de laatste keer dat de film wordt uitgezonden. Tot op de dag van vandaag is de Holiday Special niet officieel uitgegeven. De vraag is: waar is het misgegaan? Of misschien beter: waar is het niet misgegaan?
Mr. & Mrs. Chewbacca
Han Solo (Harrison Ford) en zijn trouwe ruimtehond Chewbacca (Peter Mayhew) zijn in een goedkope, bordkartonnen set op weg naar Chewies geboorteplaneet, Kashyyyk (met drie y's, inderdaad). Maar dan: twee Star Destroyers! Gevaar! Lasers! Lichtsnelheid! Zullen ze het redden op tijd bij Chewies familie te zijn om Life Day te vieren, de Wookie-versie van kerstmis?
Het korte antwoord is ja, maar The Star Wars Holiday Special heeft er ruim een uur voor nodig om tot dat antwoord te komen. Dat is op zich niet erg, ware het niet dat dat uur uit veertig minuten aan grommende haarballen bestaat. De special volgt het verhaal van de familie van Chewbacca: zijn vrouw Mala, zijn zoontje Lumpy en zijn vader Itchy. We zien een gewone dag uit hun leven. Mala kijkt grommend een ruimtekookprogramma, Lumpy zet grommend het ruimtevuilnis buiten, en Itchy kijkt grommend wat softcore ruimteporno. Dat laatste verzin ik niet, echt niet, en ik lieg niet als ik zeg dat er een heleboel gegrom bij komt kijken.
O jee, o jee, o jee
Je hoeft geen filmcriticus te zijn om te zien dat de Holiday Special het gevolg is van een heleboel slechte keuzes. Bijvoorbeeld de keuze om een drietal afzichtelijke, ongearticuleerde ruimtemonsters tot je hoofdpersonages te bombarderen. Of om elke seconde dat zij niet in beeld zijn te vullen met tergend niet-grappige komediesketches. (Op een gegeven moment kijkt Lumpy naar een instructievideo over een stukje ruimtetechnologie. Als je nu denkt: 'Huh? Wat?', dan snap je het net zo goed als ik.) En dan heb ik het nog niet eens gehad over de softcore ruimteporno. Wacht... daar heb ik het al over gehad? Maakt niet uit, het blijft een slechte keus.
De internetlegende wil dat George Lucas, de bedenker van Star Wars, heeft gezegd dat hij, als hij zou kunnen, alle uitgaven van de Holiday Special zou vernietigen met een hamer. De waarheid daarvan is twijfelachtig, maar iedereen die de special uit heeft kunnen zitten, zal dat gevoel kunnen begrijpen. Het is een aaneenschakeling van onkijkbare troep, waarvan het merendeel net zo vermakelijk is als in een berg Bantha poodoo stappen.
Prinses Leia, popster
Toch zijn er zeldzame lichtpuntjes hier en daar. De tekenfilm met daarin de eerste verschijning van Boba Fett, de coolste maar minst capabele premiejager van het universum, is best oké. Ook leuk: de propagandafilm van het Galactische Keizerrijk over het dagelijks leven op zandplaneet Tatooine - verplicht kijkvoer voor elke Stormtrooper, om hem 'eraan te herinneren dat het leven altijd slechter kan.' We volgen een cynische kroegbazin in Mos Eisley, die met een beetje hulp van haar huisband (precies, die huisband) de hele tent leeg weet te zingen. Prachtig.
Het hoogtepunt van de film komt echter op het eind, als Chewie eindelijk met zijn gezin herenigd is. De viering van Life Day is misschien wel de meest verwarrende en surrealistische gebeurtenis die ooit in het Star Wars-universum heeft plaatsgevonden. Maar de kers op de taart is toch wel het afstotelijke nummer dat Prinses Leia (Carrie Fisher) ten gehore brengt. Het gezicht dat Harrison Ford bij de zoetzure klanken van haar stem trekt, is onbetaalbaar. Carrie Fisher beweert de special op feestjes af te spelen als ze wil dat haar gasten vertrekken. Het is voor haar en haar gasten te hopen dat ze lang en breed weg zijn voordat de prinses haar strot opentrekt.
Cult
Tegenwoordig is The Star Wars Holiday Special een cult...curiositeit? De Wikipediapagina van de film telt ruim 5000 (!) woorden en het internet staat vol met filmpjes van arme stakkers die zich door de film heen hebben geworsteld voor eenrecensie. De vonnis is unaniem: dit is rotzooi.
Toch wil ik een lans breken voor deze film. Star Wars-fans hebben de neiging hun liefde voor deze filmreeks iets te serieus te nemen. Er bestaan websites die louter en alleen bestaan uit een opsomming van wat er allemaal niet klopt aan de prequels. En als The Force Awakens uitkomt, zal er ook vast geklaagd worden over wat daar allemaal niet aan klopt. De Holiday Special leert je dat soort dingen allemaal niet zo serieus te nemen. Soms is Star Wars gewoon een beetje ruk, en weet je, dat is op zijn tijd nog best leuk ook.
Bijvoorbeeld als je dronken bent. Heel, heel erg dronken. Maar ook echt alleen dan.
Getagd onder
