Heel veel beige. Alleen statische shots, afgemeten en asymmetrisch. Personages komen alleen totaal in beeld, nooit close. Ze zien er allemaal bleek uit, als wandelende lijken, maar dit is toch zeker een film die gaat over leven. Dagelijks leven, het ploeteren van de mens. De gesprekken zijn klein, weinig betekenend en absurd. Iedereen doet maar wat, zonder een duidelijke reden of bezieling, en zo werken we naar het einde toe. Dat is de spiegel die A Pigeon Sat On A Branch Reflecting On Existence ons voorhoudt.
Segmentarisch
Dit is de nieuwste bijdrage van de Zweedse regisseur Roy Andersson. A Pigeon bevat terugkerende figuren en thema's, locaties die opnieuw worden ingezet en steeds datzelfde droogkomisch distantiërende muziekje. Maar het is geen doorlopend verhaal. Elke scène is een fragment op zich, en voor de lijn die we er als kijker aanbrengen zijn we ook als kijker zelf verantwoordelijk.
Het knapst aan deze aanpak is dat Andersson de visuele stijl heeft om het compleet te legitimeren. Al na enkele seconden van het eerste shot – een museumsetting; een vitrine met daarin een stoffige opgezette duif op een tak die wordt aanschouwd door niemand bijzonders – weet je exact wat je de hele film kunt verwachten. Dit is een schrijnend beeld. Dit is zout op den wonde, in een poging om ons van ongemak aan het lachen te brengen. Een aanpak die niet voor iedereen werkt, maar als je ervoor gaat ga je er ook in op.
Plezier
In de film komen gedurende de meeste scènes twee handelaars voor, een stuurse man en een overgevoelige man, die hun fopartikelen aan de man proberen te brengen. “Wij willen mensen meer plezier in hun leven bieden”, luidt het bedrijfsmotto dat herhaaldelijk zonder enige overtuiging uit de mond van één van hen komt rollen. Geloven ze het zelf? Waarschijnlijk wel, maar ze zijn te incapabel om van dat plezier ook maar enig voorproefje te geven. De twee handelaars zijn net geen hoofdpersonen, eerder een leitmotief. De trieste sfeer van de wereld waarin ze zich bewegen toont meer karakter de wezens die haar bevolken.
Door de afstand die de camera bewaart, doen we dat als kijker ook. We zitten in een tribune toe te kijken, nergens staan we tussen de personages. Moeten we ons met deze mensen identificeren? Mogen we dat überhaupt? Zijn het wel mensen? Het metaforische hek dat elk strak beeldkader vormt, bezorgt het gevoel dat het bijna gekooide dieren in een zoo zijn waarnaar we zitten te kijken.
Sprankeling
A Pigeon is geen film, hoe komisch ook, geen film waarbij je gaat bulderen van het lachen. Je blijft er nooit in hangen. Het zou de sfeer ook teniet doen als dit een film is die heel erg sprankelt. Maar dat is ook net een punt waarin de film een kleine zwakte laat zien. Een lach komt en gaat, en het volgende komische moment moet opnieuw zorgvuldig opgebouwd worden. En dan blijft het dat. Een moment.
****
