Elk jaar sinds 2016, leidt de voorbeeldige samenwerking tussen diverse Nijmeegse podia en programmeurs tot een, inmiddels, spraakmakend festival op diverse locaties in de stad.
De Vereeniging, zaterdagmiddag 1 november.
Het programma is verdeeld over twee dagen; de eerste reeks is in de kleine zaal van De Vereeniging. De zaal is goed gevuld en het duo Shuteen Erdenebaatar en Nils Kugelmann (Duitsland) bijten het spits af. Shuteen is de "Artist in Residence" van het festival en is als klassiek pianiste opgeleid nadat ze op haar achttiende in Duitsland terecht kwam vanuit Mongolië. Vrijer musiceren trok haar al snel en na een ontmoeting met bassist Nils werd er snel een duo gevormd. Nils raakte ook gefascineerd door de contra-altklarinet, die hij ook aardig beheerst. Voor dat instrument is niet veel muziek geschreven, dus hebben ze zelf stukken ervoor gecomponeerd. Het resultaat was een wel erg bedaard, bijna Einaudi-achtig geheel met een vleugje Keith Jarrett, "kabbeljazz" zou ik het noemen, mooi gespeeld, maar weinig avontuurlijk. Wat zeker niet hielp was dat Nils met beide instrumenten (hij speelt ook contrabas) slecht te horen was. Het publiek was echter zeer enthousiast ("er bestaat ook mooie jazz", hoorde ik iemand achter me zeggen), innemend waren de musici zeker.
Shuteen en Nils © Sophie Conin
In de pauze is er een lezing van Laurens van der Heijden over de maatschappelijke betrokkenheid van Jazz-muziek in de maatschappij. Aanvankelijk was het activistische muziek van de zwarte musicus en had het woord "Jazz" eigenlijk een negatieve betekenis. Bevrijdingsmuziek? Het op zich interessante verhaal viel helaas in het water, omdat de spreker in de bar-ambiance van pratende mensen slecht te verstaan is en de muziekvoorbeelden helemaal niet te horen zijn. Waarom hier niet, zoals een dag later in LUX bij de uitstekende interviews van Kika Sprangers, koptelefoons gebruikt?
Indrukwekkender vind ik het Carlos Bica's 11:11 uit Portugal. De contrabassist heeft drie mede-Portugezen mee gebracht: José Soares op altsax, Eduardo Cardinho vibrafoon en Gonçalo Neto op gitaar. Typisch melancholische muziek (Saudade), uiterst fijnzinnige composities, bepaald geen carnavalsmuziek (het concert had de titel 11:11)! Eduardo legt mooie akkoorden neer met het fijne tremolo van de vibrafoon, dit alles (gelukkig?) zonder drums. Altsaxofonist José behoort wat mij betreft tot de top. Dat liet hij al blijken in diverse formaties die onder andere in Brebl optraden, in dit kwartet heeft hij een iets bescheidener rol, maar hij haalt uit zijn sax soms rietfluit-achtige klanken en zingt hij door zijn mondstuk. In Paris speelt hij een solo die ontroert en imponeert, wat ook gezegd kan worden van de vibrafoonsolo in A Place You Will Never See. Bandleider Carlos speelt in alle stukken fraaie baslijnen, zijn bas heeft ook een mooie, heldere klank. Een ijzersterk concert!
Carlos Bica quartet © Sophie Conin
Doornroosje zaterdagavond 1 november.
's Avonds verplaatst het festival zich naar Doornroosje en is de programmering duidelijk meer gericht op de jeugd en is meer poppy. Het publiek is dan ook aanzienlijk jonger dan op de andere locaties, de zaal is goed gevuld en het geluidsniveau aanzienlijk hoger.
De band van Jaron Marshall op keys (een trio met elektrische bas en immens drumstel) heeft als goede referentie The Black Pumas, maar ze kunnen mij niet overtuigen. De band mist duidelijk een solist, de solo’s van Jaron zijn obligate toonladders op zowel piano als synth en zijn zang is minimaal en zwak. De drummer is indrukwekkend, de bassist lijkt me goed (slecht versterkt, geen toonhoogte te ontdekken), maar het blijft allemaal nogal "slick". Van dit soort bands zijn er in de US vele, goeie muzikanten maar geen goede muziek, maar daarover lopen de meningen nogal uiteen blijkt in de pauze.
Jaron Marshal © Sophie Conin
Na de pauze Deense Punk Jazz, of beter House Jazz door Smag På Dig Selv (proef het zelf maar). Vanaf de eerste seconde komt deze strakke, anarchistische (en activistische) muziek bij me binnen. Er staan drie mensen op het podium, de energieke drummer Albert Holberg, bas- en baritonsaxofonist Thorbjørn Øllgard en tenorsaxofonist Oliver Lauridsen, maar vormen wat mij betreft samen met hun geluidstechnicus een kwartet (hij blijft helaas anoniem). De inbreng van die laatste is enorm: soundscapes, effecten, harmonizers, rhythmtracks en een prima geluid/balans (alles bestuurd vanaf twee iPads) zorgen ervoor, dat er volop te genieten valt van opzwepende patronen, sterke baslijnen (van de geoctaveerde bariton sax) en sterke tenor solo’s. Anarchistisch/activistisch ook en dat blijkt als Oliver een Pro Palestina speech begint à la Bob Vylan over het zionisme en het IDF en over zijn aanvaringen met Israëlische medestudenten op het Conservatorium van Amsterdam (waardoor hij besloot te stoppen met de opleiding). Tussen de heftige Deense gedichten en Madness achtige riffs, blijkt tijdens een ballade dat Oliver zeker veel geleerd heeft op het conservatorium, een prachtige solo, mooie toon en muzikaal sterk.
SMAG © Sophie Conin
De FJIN-Expeditie zondagmiddag 2 november
De zondag begint met een goed initiatief van FJIN om een opdracht te verstrekken aan drie duo's van Nijmeegse muzikanten en van ARTEZ Arnhem om binnen een dag een concertje te bedenken op drie verschillende locaties, de FJIN-Expeditie. De flinke groep belangstellenden worden opgesplitst in drie groepen (waarbij ter plekke een levendige "ticketswap" ontstaat). De speelplekken liggen wat uit elkaar, waardoor we tevens een gratis stadswandeling aangeboden krijgen.
Het eerste duo Daniel Eskens (bas/synths) en Büsra Ayhan (zang/effecten) speelt in Extrapool een set met zang over klankgolven, dromerig, beetje Raga/Indiaas en gebruik makend van pitch-correctie plug ins in een wat meer R&B nummer met drumcomputer. Mooi concertje.
Na een wandeling door zonnig Nijmegen naar de 3e Walstraat komen we in de nieuwe ruimte van Meneer Otis (een werkplaats in samenwerking met De Lindenberg) waar Annabel Schouten (snaarinstrumenten) en Jasper Weynans (contrabas) een nogal zweverig en dromerig klankspel opvoeren, met een prachtig rotatie effect (mooie doppler) van zang door een ronddraaiende plastic buis. We verplaatsen ons daarna naar zolder, waar Jasper baslijnen speelt die via gespannen nylondraden klanken genereren in de viola da gamba(?) van Annabel.
In de Karolingen zaal is het derde concertje met Sara Bax (zang/electronics) en Nadeem Kotrob (luit en contrabas). Ook hier weer veel verstilling, referenties aan Arabische cultuur, een gedicht en een al bestaand stuk van de cd Gaya van Bax.
Slotconclusie is, dat de nieuwe generatie kennelijk nogal gevoelige, verstilde, meditatieve muziek wil maken.
© Sophie Conin
LUX zondagmiddag / -avond 2 november
De prettige zaal LUX7 was helaas niet helemaal uitverkocht en het publiek bleek ook weer wat ouder te zijn (zoals in De Vereeniging). De vraag is of dit komt door de entreeprijs van € 48 (voor drie concerten) die men, naar ik hoorde, nogal aan de hoge kant vindt, temeer daar de geprogrammeerde musici (nog) niet heel bekend zijn. Naar mijn mening is het niet duur, zeker als je beseft dat een drankje ook al snel € 6,50 kost, cultuur gewoon betaald moet worden (subsidies verdwijnen langzaam) en je bezoekt dit soort festivals toch ook om je te laten verrassen door nieuwe namen en verrassende muziek, niet per se om te horen wat je al kent.
De middag begint een beetje teleurstellend met het Noorse duo Siril Malmedal Hauge (zang) en Kjetil Mulelid (piano). Het is allemaal mooi maar ook wel saai. Vooral de zang is te braaf en heeft te weinig eigen karakter. Kjetil is een inventieve pianist die af en toe, als Glenn Gould, mee neuriet, maar vergeet soms te begeleiden. Wel mooi is hun ode aan Molly Drake (moeder van Nick Drake) waarvan ze de onlangs ontdekte compositie I Remember met veel gevoel uitvoerden.
Sirl en Kjetil © Sophie Conin
De harp staat niet voor het eerst op het podium van de FJIN. Het concert van Brandee Younger vorig jaar was een beetje behaagziek, dus we zijn benieuwd of de Zwitserse Julie Campiche het avontuur wel zoekt. Dat bleek zeker het geval te zijn, met haar kwartet bestaande uit Léo Fumagalli (sax), Manu Hagmann(contrabas) en Clemens Kuratle (drums) werd een ijzersterke, avontuurlijke set gespeeld. Van de, toch wel duidelijke, trend van het inzetten van electronics/plugins/filters en loopstation was ook hier sprake. Voor de nieuwe generatie kennen deze technieken geen geheimen meer, ze zijn met behulp van Ableton e.d. tegenwoordig makkelijk in te zetten zijn en daar wordt vaak heel muzikaal mee omgegaan, ook hier. Deze band heeft, wat mij betreft, ook het hart op de juiste activistische plaats bij Aquarius en door te refereren aan de klimaatproblematiek, door samples van Greta Thunberg te vermengen met de muziek in Fighters for Hope. Tenoraxofonist Léo heeft een stevige sound, met misschien wel iets te veel echo, maar ja, wat wil je van iemand die de galm van Zwitserse bergen gewend is. De band gebruikt het concept van "local amplification", dat wil zeggen iedere muzikant heeft zijn eigen luidspreker op het podium waar hun geluid (versterkt) vandaan komt en niet uit de grote PA. Lovenswaardig en wel zo natuurlijk, enig nadeel is, dat niemand op het podium de balans juist kan beoordelen. In dit geval had dat het nadelige gevolg, dat de harp meestal te zacht stond. Evengoed een indrukwekkend en grensverleggend concert.
Julie Campiche Quartet © Sophie Conin
Na een misschien iets te lange pauze (met interessante interviews door Kika Sprangers) , waardoor aardig wat publiek afhaakt, is het wederom de beurt aan de a.i.r. Shuteen Erdenebaatar. Zij mag het festival afsluiten met haar kwartet en gezien de ervaring van de dag ervoor, is de verwachting niet al te hoog. Maar we worden verrast door een werkelijk knallend en opwindend concert. Wat een energie, wat een drive, wat een originaliteit en wat een muzikanten, een volledig andere wereld gaat er voor me open. Nils Kugelmann is wederom aanwezig en samen met drummer Amir Bresler staat er een ritmesectie van formaat. Shuteen speelt plots veel avontuurlijker hoewel het touché klassiek blijft aanvoelen. De grote verrassing is toch wel Jakob Manz op altsaxofoon. Waar komt zo'n talent nou plots weer vandaan denk je meteen als ze In A Time Warp inzetten. In An Answer From A Different Hill pakt hij een altblokfluit en speelt fraaie lijnen in dit folky nummer. Yusef Lateef denk je even, maar niet op fluit maar blokfluit, de altblokfluit is weer helemaal terug in de jazz..... Een indrukwekkende drumsolo (de eerste van drie, misschien net een te veel) doet de zaal schudden op zijn grondvesten. De nostalgie naar het Mongolië van haar en haar vader wordt fraai neergezet in Do You See The Stars I See, een Pat Metheny achtige folk song. Bij ieder volgend nummer komt de band meer en meer op stoom, Jakob blaast ons allen van de sokken in I’m Glad I Got To Know You, veel te vertellen en veel power. Wat een afsluiter!
Shuteen en Jakob © Sophie Conin
FJIN kan weer trots zijn op een geslaagd en goed georganiseerd festival. Men durft de nek uit te steken door niet alleen bekende namen te programmeren en de nieuwe generatie een kans te geven. In die generatie zit volop leven en talent. De enige discussie die je nog zou kunnen voeren is, of het woord Jazz nog de lading dekt en van deze tijd is. Vrije muziek, geïmproviseerde muziek, instant composing, geef het een andere naam, het woord Jazz klinkt inmiddels zo oubollig …..
Voor de liefhebbers: JIN (Jazz en ImproNijmegen) organiseert op 19 november in De Lindenberg het Basklarinet Festijn met o.a. Fie Schouten, Vincent Courtois en Tobias Klein, een “must hear”!
Meer foto’s van het festival door Sophie Conin
Meer foto's van Jan Panis:
