Nou… Het culturele seizoen in Nijmegen is weer met een daverende klap geopend. Op de Nijmeegse Kunstnacht spetterde de creatieve energie in het rond. Genoeg bijzonders om nog eens naar terug te keren. Maar dat kan dan juist dus weer niet.
Het tekent het culturele leven in onze stad. Het is natuurlijk een geweldige prestatie om het voor elkaar te krijgen dat gedurende één nacht allerhande culturele partijen met elkaar samenwerken. The Red Shoe Sessions die de muziek programmeren in Theater VIER, de Wintertuin die schrijvers-performers regelt in Extrapool, Go Short in het Besiendershuis... Allemaal initiatieven in onze stad die in gesprek gaan met andere initiatieven, elkaars netwerk en locatie gebruiken en er iets bijzonders realiseren; het is een kunst van mensen bij elkaar brengen en dan los laten en kijken wat er gebeurt. Heel bijzonder.
Kiezen
De Kunstnacht beleven is voor de meeste bezoekers een voortdurend kiezen. Er is een prima app, zeker goed bruikbaar voor wie de stad behoorlijk kent, en er zijn kaarten, een vloot aan vreemde voertuigen die mensen vervoeren, voornamelijk tussen De Vereeniging en het Honigcomplex, en overal lopen vrijwilligers om de weg te wijzen, de polsbandjes te controleren en uit te leggen wat er te zien is en hoe je er kunt komen.
Je kunt proberen zo veel mogelijk te zien. Dan wordt de stad een soort Kretenzisch labyrint, vol trappen, kelders, open- en dichtzwiepende deuren, hoge uitkijkplaatsen en donkere zaaltjes, en overal verrast wat, bloeit wat, klinkt wat, zweeft wat.
Je kunt het ook rustiger aan doen, en je laten verleiden om stil te staan en te genieten, of juist om mee te dansen op wilde ritmes of sfeervolle zweefklanken en even de tijd te vergeten. En overal tref je ook groepen mensen die duidelijk ter plekke hun honk hebben en niet van plan zijn veel verder te kijken. Die blijven steeds op dezelfde plaats, met elkaar en de artiesten bezig.
Opening van cultureel seizoen
En dat tekent ook wel deze opening van het Nijmeegse culturele seizoen: we doen allemaal ons ding op onze eigen manier, laten ons niet in mallen of vormen dwingen. Vrije expressie is het hoogste goed, en zo vormen we onze eigen kringen, die wel raken aan andere kringen, ze soms overlappen, maar toch aan zichzelf genoeg lijken te hebben.
Wat Ugenda zag
Opening in de Vereeniging. Noem ons ouderwets, maar bij een opening hoort een openingshandeling, of een praatje of een vuurwerk of een gestileerde versie van iets of alles van dat. Maar in een goed gevulde zaal van De Vereeniging begint rond 19.30 uur gewoon een band te spelen. Happy Camper, prima band, met steeds wisselende personen op verschillende instrumenten en achter de microfoon. Zeer dansbare elektropop, maar... is dit dus de opening? Het dringt langzaam tot de bezoekers door, die daarop dan maar beginnen te dwalen. Naar de garderobe, waar lichtobjecten en -projecties van Jedidjah van Leeuwen te beleven zijn, heel apart. En dan: eropuit!
Stadsschouwburg
Bijvoorbeeld naar de Stadsschouwburg. Daar presenteert theatergezelschap Cie. Perelman een selectie kunstwerken uit Museum het Valkhof (dat zelf als locatie dit keer helaas niet meedoet aan de Kunstnacht). Wie om Theo en Thea kan lachen heeft vast een top halfuurtje met de heer en dame die rond de objecten vrij improviseren. Dat Gerard Marius Kam, bijvoorbeeld, de oprichter van museum Kam, een soort dj avant la lettre was, en dan iets met Karma Chameleon van de Culture Club zou hebben. ‘Kamma, Kamma, Kam’, duidelijk? Flauw. Overtuigend geacteerd, maar het materiaal deugt niet erg.
Paraplufabriek
Dan maar een kijkje bij de Paraplufabriek. In de Expoplu, de expositieruimte van het complex, zijn ruige werken te zien, van Arash Fakhim en Matthias Schaareman, veel grote, half voltooid lijkende, ruimtelijke objecten en enkele in epoxy gegoten schilderijen, gefabriceerd met gemengde technieken. Zit zeker interessant werk tussen. Wat er ook tussen zit, staat, loopt, op handen balanceert, in trage bewegingen versmeltend met het rondlopende publiek, zijn de Arnhemse Meisjes, een dansgroep die haar choreografie voor een belangrijk deel door de sfeer van het moment laat bepalen.
Overigens is er nog wel meer te beleven in de Paraplufabriek, zoals de mogelijkheid om te trouwen met een kunstwerk. Daartoe hangt er een bruidsjurk klaar, en kleding voor de bruiloftsgasten, staat een fotograaf gereed, alsmede de ambtenaren van dienst. In de publieke ruimte worden de foto's gemaakt, de plechtigheid zelf is dieper tussen zwarte gordijnen, bij het altaar, alwaar de trouwlustige eeuwige trouw aan het kunstwerk belooft.
Bibliotheek
In bibliotheek De Mariënburg is De Schoenfabriek neergestreken. De bedoeling is een vervreemdende
theatrale beleving, maar daar is het misschien een beetje te druk voor. Waardoor de zeer forse, zwaar getatoeëerde dj, met ontbloot bovenlijf achter een draaitafel op boeken, niet erg uit de verf komt. En er is een geheimzinnig bedoelde entree voor 18plus-bezoekers, waar je onbedoeld wat doelloos binnen kan banjeren en dan tussen wachtende mensen terechtkomt. Op een ander moment in de avond werkt het vast prima. In een andere hoek geeft Jac.Splinter, gestoken in een prachtig wit generaalsuniform, zijn fameuze cursus Dictator worden voor beginners. Heeft-ie al eerder gedaan. Blijft leuk.
LUX
In de grote zaal in de kelder van LUX is het technologie-vermengd-met-kunstinitiatief Oddstream neergestreken. Op een verhoging staan allerlei merkwaardige machines, die lijken te reageren op het doorbreken van infraroodlichten (niet altijd, dus de directe relatie is niet altijd duidelijk). Bijzondere apparaten zonder enig ander doel dan te verbazen, te bewonderen en een gevoel van behagen op te wekken. Een heel dromerig geheel.
Mariënburgkapel
Radboud Reflects heeft een praatprogramma geregeld in de Mariënburgkapel. Waaronder een interview met Steffie van den Oord over haar roman Vonk. Een sterke historische roman over een noodlottige liefde, op feiten gebaseerd en spelend in Nijmegen. Maar al wel weer van een paar jaar terug. Inmiddels zijn er al een theatervoorstelling over geweest, en lezingen… Fijn voor Steffie, goed voor het boek, maar een beetje een gemakzuchtige keuze, dit.
Extrapool
Bij Extrapool zorgt de Wintertuin voor een optreden van drie heren in ruimtepakken, waarvan er twee spacy muziek uit hun synthesizers laten klinken en de derde teksten voorleest/opzegt/performt. We hebben hier te maken met Ruimteambtenaren, vermeldt de tekst. Als de planeet vergaat zijn zij de enigen die overleven en met hun ruimteambtenarenruimteschip door het heelal vliegen. Mooie uitvoering, ook door de projecties. Alleen nogal veel repeterende zinnen en staccato herhaalde woorden, die het literaire niveau wat drukken.
Theater VIER
In theater VIER was het steeds even wachten tot de band De Baron weer een nummer gespeeld had. De ingang was namelijk pal naast het podium, en de uitgang ook. Dan kon je langs het achtergordijn in- of uitlopen. De Baron, ondertussen, is een band om een tijd bij te blijven hangen. Een beetje van het type Bots, of Braak, voor wie dat nog wat zegt, met een flinke scheut Willem Breuker en een snuf van het Orkest van de altijddurende Bijstand, met andere woorden: een feestelijke wereldmuziekband, met klezmer, fanfare, Zuid-Amerikaanse en nog zo wat invloeden en een flink revolutionair elan. Die kun je er goed bij hebben als je de barricades beklimt.
Valkhof
In de Valkhofruïne staat een geweldige installatie van Blauwe Uur: op een verzameling witte etalagepoppen, met objecten in plaats van hoofden, worden met grote precisie allerlei lichteffecten en -voorstellingen geprojecteerd, en ook op de ruïnemuren zelf, begeleid door een bijzondere compositie uit de luidsprekers. Mooi, maar ook deze show is al eens eerder gedaan.
De Valkhofkapel
In de Valkhofkapel is het een hippiefeestje: singer-songwriter Dan Hair heeft een paar vrienden meegenomen en ze maken er een te gekke sit-in van. Op die oude gewijde plek een mooie combinatie en een warm gevoel, om er nooit meer weg te gaan.
De Zeester
Maar dat moet natuurlijk wel, weer op weg gaan. Bijvoorbeeld naar De Zeester, die wel wat uit de route ligt, maar de jongens en meisjes die daar in het ruim bijeen zitten lijken daar niet erg om te malen. Er zijn optredens van dichters via Onbederf’lijk Vers en Op Ruwe Planken. Maar tussen die sessies door kan er ook zelf gedicht worden, bijvoorbeeld door uit te gaan van één regel van een bestaand gedicht en daar dan eigen werk van maken. Er wordt ijverig aan geschreven.
Honigcomplex
Na dit alles vergeten we het Honigcomplex bijna, wat onterecht zou zijn. Alleen al om het optreden van het ongecompliceerde, ruige en zeer dansbare Britpop makende driemanschap uit Warnsveld, Room For The Third. In de centrale ruimte, voor een busje van de Kunstbende. Een ontdekking. Van die jongens van wie je denkt: die gaan heel groot worden, maar tegelijk is de kans ook levensgroot dat ze over een halfjaar allemaal wat anders zijn gaan doen. “Guess you only get one chance in life to play a song that goes like this”, zou Zappa zeggen.
Drift
Bij Drift draaien dj's een fijne set, terwijl de kunsten de ruimte hebben overgenomen. Producties van de ondergelegen De Smeltkroes. Dan hebben we het dus net zo goed over zeer gelikte meubels en tassen en grote foto’s aan de wand, als over een etalagepop die een bord tegen een pilaar kapotgegooid lijkt te hebben; lekker gekke dingen bij elkaar met in hoofdzaak ook echt goed werk. Mogen ze vaker doen, die Smeltkroesers.
Galerie Bart
De door Doornroosje geregelde objecten in Galerie Bart zijn ook kunst, maar wel weer van een heel ander slag. Gelikte dingen voor een grootstedelijk uitgaanspubliek. Zoals de hoekige, wilde dieren van Tim Boin. Wit bij gewoon licht, maar in het donker en met projecties erop, bijna levensechte sprookjesdieren. En het object \\Vector van Frouke ten Velden, dat al op verschillende dance-events ter wereld gehangen heeft, zoiets heb je ook nog niet eerder gezien. Het geeft licht en er wordt op geprojecteerd, het lijkt doorzichtig en dan opeens weer gesloten, en alles op het ritme van de muziek. Ook Luc Dirks weet wat van techniek. Hij maakte een twee minuten durende zinsbegoochelende ‘visual’ op muziek van de Nijmeegse dj-producer Kracht.
Dziga
Ideaal afsluitertje in Dziga op het Honigcomplex. Een zwart, mysterieus wezen, dat sterk doet denken aan een zwart spook of sombere geest, maar dat ook een monnik zou kunnen zijn. Is dit de aangekondigde kunstenares Stefanie Janssen, wier lachende portret op het pamflet prijkt? Het wezen tikt in een heel rustig tempo tegen klankschaaltjes en een soort pot, die voor het/hem/haar staat, en opgloeit. Een sterke lucht van brandende kruiden vult de ruimte, waar moegefeeste cultuurgenieters aandachtig en in stilte naar de klanken luisteren. En dan moet het spetterende Down the Rabbit Hole-feest in Doornroosje nog beginnen…
Foto's in de tekst: Jan Maurits Schouten
Foto's in de galerij: Matthijs Mekking
