Review: Open Monumentendag Nijmegen

16 september 2013 | Steven Trooster | Evenement

Kerken, begraafplaatsen en meer Macht en Pracht

Afgelopen weekend vond de Open Monumentendag plaats; een naam die eigenlijk niet klopt omdat het twéé dagen betreft. Open Monumentendag is een Europees initiatief waarbij in het tweede weekend van september historische gebouwen worden opengesteld. In Nijmegen waren zo'n vijftig monumenten te bezichtigen.

Gebouwen met een historisch verhaal

Dat lijkt veel, maar het merendeel betrof kerken en begraafplaatsen die door het jaar heen ook openbaar toegankelijk zijn, zoals de Sint-Stevenskerk, of locaties als De Vereeniging of Hortus Arcadië. Een monument hoeft niet per se een gebouw te zijn dat door het Rijk of de gemeente is aangemerkt als monument (en voorzien van een blauw-wit schildje op de gevel). Ook andere gebouwen met een historisch verhaal kunnen zich aanmelden. Zo kan het dat zelfs de Lindenberg, gebouwd in 1972, dankzij het Architectuur Centrum Nijmegen ook een plek krijgt in dit weekend.

Oase van rust

Afgezien van de bekende plekken geeft Open Monumentendag je de kans om die locaties te zien waar je vaak langs komt, maar zelden toegang toe krijgt. Zo was er de mogelijkheid om de Joodse begraafplaats op de Postweg te bezoeken; deze plek met hoge muren waaroverheen je anders niet naar binnen kunt kijken, blijkt een oase van rust aan de rand van de stad. Een gids vertelt daarbij nog van alles over de – mij onbekende – geschiedenis van Joodse begraafplaatsen in Nijmegen. Zo kom ik te weten dat er tot 1962 op de plek van de huidige Stadswinkel een Joodse begraafplaats is geweest.

Ook toont het evenement je locaties die zo verscholen blijken te liggen dat je niet van het bestaan afweet. In de benedenstad, op een steenworp afstand van de Hezelstraat, ligt bijvoorbeeld de piepkleine Sint-Jacobskapel.

Samenhang tussen gebouwen

De Open Monumentendag maakt je ook bewust van de samenhang tussen gebouwen. Veel grote bekende monumenten uit eind negentiende en begin twintigste eeuw zijn van de hand van architect Oscar Leeuw. Leeuw ontwierp niet alleen De Vereeniging, maar ook gebouwen als Museum Kam, de Joodse Synagoge (het huidige Natuurmuseum) en de eerder genoemde Joodse begraafplaats.

Promotie van de eigenaar?

De locaties waar een rondleiding gegeven wordt of uitgebreide informatie te vinden is, zijn het meest de moeite waard. Niet alle eigenaren hebben echter hun best gedaan om er iets meer van te maken. Hoewel het leuk is om bekende gebouwen van binnen te kunnen bekijken, verwacht je soms toch meer dan een gekopieerd foldertje of wat printjes aan de muur. Bij het Brouwershuis, verscholen achter het casino, leek het zelfs meer een promotie van de huidige eigenaar, architectenbureau Virtus, dan dat je meer over deze historische locatie te weten kwam. Verder dan de entree mocht je hier ook niet komen.

Meer dan vijftig locaties bezoeken in één weekend is ondoenlijk. Maar het geeft je wel iets om volgend jaar naar uit te kijken.