Het zijn donkere en sombere winterdagen. Nu las ik dat de oplossing daarvoor lichttherapie, sociaal contact of een flinke wandeling is. Het simpelweg accepteren kan natuurlijk ook. Vroeger zou ik naar de fles hebben gegrepen. Nu ga ik maar weer stukjes schrijven als medicijn voor de geest. En om stukjes te schrijven moet je eerst ook stukjes lezen. Zo kwam ik uit bij een column van Rosanne Herzberger: Onzorgvuldige euthanasie.
Het intellectuele orakel van Omzigt’s NSC is na haar politieke echec weer door de NRC-hoofdredactie in genade aangenomen als columnist. Deze keer had ze een tamelijk ontoegankelijk verhaal over de politieke zorgvuldigheid en onzorgvuldigheid van Henri Bontenbal. Ze nam fors stelling tegen de naar haar mening volledig uit de bocht gevlogen Nederlandse euthanasiepraktijk. Zo had ze ook bezwaar tegen de Nederlandse inzending voor de Emmy’s van de documentaire Milou’s strijd gaat door, over een 17-jarig Brabants meisje dat na een jarenlange strijd met ernstige depressies in 2023 zelf koos voor euthanasie.
Toevallig ken ik de maker van de film, Bart Hölscher. In een vorig leven was hij directeur van het Limburgs Filmfestival. Hij vertelde me dat zijn documentaire niet alleen mee zal dingen voor een Emmy Award (de Amerikaanse prijs voor de televisie vergelijkbaar met de Oscar voor de film) maar dat het ook de best bekeken en meest gewaardeerde documentaire is van het afgelopen jaar.
Omdat ik niet of nauwelijks tv kijk was het me helemaal ontgaan. Afgelopen weekend haalde ik de film daarom in bij NPO Doc en ik moet toegeven dat het een indringend portret is over de doodwens en strijd van de jonge puber. De meeste indruk maakte nog de nasleep van deze zelfgekozen dood voor de direct betrokkenen. En de niet onbelangrijke rol die Herzberger zelf, haar partijgenoten en andere christenvrinden daarin speelden. Uiteraard pleitten zij voor direct uitstel en het liefst afstel van de volgens hen geheel uit de hand gelopen euthanasiepraktijken. Overigens blijkt uit objectieve cijfers het tegenovergestelde en vindt euthanasie bij jongvolwassenen niet of nauwelijks plaats. Eén scène in Hölschers film is mij het meest bijgebleven, waarin een psychiater, zeg maar iemand uit het kamp Herzberger, met een ijskoude uitdrukking in zijn gezicht zegt dat suïcide immers ook een oplossing is. Suïcide ook een oplossing! Om somber van te worden.
Mr. Nobody against Putin
Is er dan nog hoop. Zeker! Al vindt het plaats buiten het blikveld van de mainstream arthouse cinema om: Mr. Nobody against Putin, nu nog te zien in LUX. Ik wil het niet over de inhoud hebben. Deze inkijk in de absurditeit van de Russische propaganda in een klein provinciestadje is al verdrietig genoeg. Nee, deze keer wil ik het over het onverwachte succes hebben en de wijze waarop Mr. Nobody in de markt is gezet. Toen ik in het voorjaar van 2025 dit kleinood in Thessaloniki op het documentaire festival zag, had ik niet kunnen bevroeden dat het maanden later juist in Nederland zo’n succes zou worden. Inmiddels hebben meer dan 15.000 mensen het indringende portret van de sympathieke leraar Pasja en zijn leerlingen in de grauwe provincie in hun armen gesloten. Hoe het zo kan? Heel simpel, als je iets met liefde en passie doet komt het succes vanzelf.
En filmverhuurder Bantam Film heeft Mr. Nobody against Putin als de beste op de markt gebracht. Filmtheaters werden overtuigd om de film extra voorstellingen te geven, zo zijn er voorpremières georganiseerd, zijn er speciale screenings in samenwerking met het Clingendael Instituut gepland. Die extra aandacht kregen we in LUX op dinsdagavond 3 februari met een nagesprek van Niels Drost met emeritus-hoogleraar Evert van de Zweerde.
Nu is Bantam Film uit Eindhoven maar een kleine speler op het veld van de film. In wezen niet meer dan een een-pits organisatie. De eigenaar was vroeger filmprogrammeur van een klein filmtheater. Daar was hij te groot en te goed voor. In Eindhoven zeggen ze ‘te groot voor het servet’. Inmiddels is hij als gepassioneerd filmverhuurder en leverancier van kleine filmjuweeltjes doorgegroeid naar het tafellaken. En Bantam Film is nu een prachtig tafellaken, met het mooiste filmservies op tafel. Stuk voor stuk bijzondere pareltjes als je naar de collectie van vorig jaar kijkt: De animatiefilm Flow, stop motion Memoir of a snail en documentaires als Gaucho Gaucho en The Gullspang Miracle.
Zo brengen passie, empathie en liefde voor het vak nog een sprankje hoop en zijn een lichtpuntje in de sombere dagen. In Nederland dan, in het land van Mr Nobody is het compleet anders. Voor de sympathieke leraar, restte niets anders dan te vluchten uit de grauwe provincie van Rusland. Als je daaraan denkt blijft het voor altijd Blue Monday.
Requiem - Amsterdam Sinfonietta & Nederlands Kamerkoor
Ontsnappen aan Blue Monday? Op woensdag 11 februari speelt Amsterdam Sinfonietta & Nederlands Kamerkoor in De Vereeniging. De diepe emotionele klanken van Faure’s Requiem, aangevuld met werk Bach, Arvo Pärt en Sjostakovitsj.
