Review Toneelgroep Amsterdam: Lange Dagreis naar de Nacht

Op dinsdag 22 oktober 2013 was het dan eindelijk zover. Toneelgroep Amsterdam stuurde vier getalenteerde spelers naar de Stadsschouwburg in Nijmegen en bracht het meesterwerk van Eugene O'Neill ten tonele onder regie van Ivo van Hove.

Met opvallend veel studenten en middelbare scholieren in de zaal was vanaf moment één duidelijk dat het niet om een happy family gaat. Leugens, vervlogen hoop en verwijten vliegen iedereen om de oren, en op een manier zoals je van een van Nederlands beste toneelgroepen kunt verwachten: perfect gedoseerd en getimed. De plotsklaps overslaande stemmingen worden overtuigend en zonder overdrijving neergezet. En dat maakt het allemaal nog persoonlijker. Het maakt het nog makkelijker je te identificeren met een van de dysfunctionele familieleden.

Want het is me nogal een gezelschap. Stuk voor stuk prachtig neergezet. Alsof ze niets anders doen dan poëtisch declameren, rauw elkaar dingen verwensen en continue zoeken naar de schuldige. Er worden geen doekjes om gewonden wat iedereen op zijn kerfstok heeft. Wellicht dat daarom dit autobiografische stuk pas na de dood van de auteur opgevoerd mocht worden.

Wanneer het enkel ellende zou zijn geweest op het toneel, zou het publiek nooit tot en met de de laatste zin met ingehouden adem op het puntje van de stoel hebben gezeten. Nee, er was veel meer gaande. En dat ook zeker dankzij een oplettende regisseur die tegelijkertijd dicht bij de tekst blijft, én bij de menselijkheid die onder de woorden tevoorschijn komt. Metaforen die tegelijkertijd letterlijk én figuurlijk gebruikt worden. De mist die ze proberen te handhaven, waardoor ze zich proberen te verhullen - maar de anderen zijn er om je te herinneren aan al die dingen waarvan je gehoopt had ze niet meer onder ogen te hoeven zien. En daarmee verdient O'Neill terecht een plek in de top van toneelschrijvers. Gelukkig heeft Nederland Toneelgroep Amsterdam om ons dat zelf te laten ervaren.

"It wasn't the fog I minded, Cathleen. I really love fog. It hides you from the world and the world from you. You feel that everything has changed, and nothing is what it seemed to be. No one can find or touch you any more. Its the foghorn I hate. It won't let you alone. It keeps reminding you, and warning you, and calling you back." Eugene O'Neill, Long day's journey into the night.