Filmconcert The Lodger in Lux

Een beklemmende sfeer en mistige beelden

Donderdag 13 december presenteerde LUX een speciaal filmconcert bij de vertoning van de klassieker The Lodger (1927) van ‘master of suspense’ Alfred Hitchcock. Musicus Kevin Toma en violiste Anne Bakker componeerden samen een partituur voor de thriller. Met succes; eerder dit jaar kreeg het filmconcert een staande ovatie tijdens het Filmfestival Gent. Reden genoeg voor een paar vragen aan Kevin Toma.

Ik ben zo benieuwd naar de motivatie van u en violiste Anne Bakker om een stuk te componeren en uit te voeren bij juist deze film van Hitchcock. Bent u als musicus ook filmfan?

Ik ben begonnen met het maken van muziek voor zwijgende films, toen ik in Nijmegen filmwetenschappen studeerde aan de universiteit en we voor onze ontwikkeling ook zwijgende films moesten kijken.

Van daaruit ben ik twee kanten opgegaan: ik ben mijn muziek grotendeels elektronisch gaan componeren en vaak gaan uitvoeren met andere musici (zoals Anne Bakker), terwijl ik mijn passie voor film in het dagelijks leven vooral uit in mijn werk als filmcriticus. Ik schrijf recensies, interviews en dergelijke voor de Volkskrant, en heb een wekelijkse filmcolumn (Oogappels) in de Gelderlander.

In het muzikale begeleiden van zwijgende films worden mijn twee belangrijkste passies verenigd. En de eerste 'echte' Hitchcock-thriller aanpakken, was nog een extra uitdaging. Hitchcock is voor mij de absolute meester (Vertigo mijn lievelingsfilm).

Een andere vraag: is het niet vreselijk moeilijk om precies bij het juiste beeld de juiste noot te spelen? Ik neem aan dat de muziek precies vaststaat, of wordt er ook geïmproviseerd?

Dat laatste verschilt per project. Ik heb inmiddels een stevig repertoire opgebouwd, en de ene begeleiding stoelt meer op improvisatie dan de andere.

Ik werk zoals gezegd met elektronische muziek; ik maak van tevoren, zeer precies maar niet al te letterlijk afgestemd op het beeld, op de computer een score met ‘soundscapes’, beats en samples. Die vul ik vervolgens live aan met grotendeels geïmproviseerd (piano)spel.

Het elektronische deel van de muziek voor The Lodger is vooral gebaseerd op samples die ik van violiste Anne Bakker heb gemaakt (althans, van haar vioolspel natuurlijk), zodat zij live met zichzelf in dialoog kan gaan. Dat live gedeelte is op zich geïmproviseerd, net als mijn pianospel, maar van uitvoering tot uitvoering komt alles natuurlijk wel steeds verder vast te liggen; dit moet de vijfde of zesde keer zijn dat we deze muziek gaan uitvoeren.

Wat voegt de muziek precies toe aan de beelden? Wordt het enger? Of word je als kijker/luisteraar juist meer afgeleid?

Ik zie het maken van nieuwe muziek voor zwijgende films als een interpretatiekunst. Wat je hoort, is mijn interpretatie van de beelden. Beeld en geluid vormen als het ware samen een nieuwe film; iedere andere muziek zou van The Lodger dan ook een andere film maken.

Ik heb geprobeerd vooral de beklemmende sfeer en de mistige beelden uit The Lodger in mijn muziek te laten 'klinken'. Ik heb me natuurlijk ook met de spanningsopbouw van scènes bezig gehouden, maar ik wil vooral een audiovisuele wereld scheppen waar je als bezoeker helemaal in wordt opgezogen.

Of je die wereld als kijker ook beklemmend of vervreemdend of spannend vindt, hangt van je eigen beleving en verwachtingen af, denk ik. Zoveel toeschouwers, zoveel films. De een zal The Lodger misschien wat gedateerd vinden en vooral zijn ogen richten op wat Anne en ik doen, terwijl de ander tijdens het kijken helemaal vergeet dat we daar zitten.