In een prachtig landschap in Midden-Anatolië is een hotel in een schitterende rotsenwand gehouwen. Het etablissement wordt geleid door M. Aydin (Haluk Bilginer), een gepensioneerd theateracteur. Geld heeft hij genoeg en zijn vrouw Nihal (Melisa Sözen) is jong en mooi. Het leven is als een prachtig schilderwerk, en Aydin is het middenpunt van een miniparadijs.
Als hij in zijn auto zit te wachten kijkt een jongetje hem vreemd aan. Even later gooit datzelfde joch een autoruit kapot met een steen. Dat is het begin van een reeks gebeurtenissen die steeds diepere scheuren achterlaten in dat volmaakte beeld. Het kind blijkt de zoon van een werkloze ex-gedetineerde, die op zijn beurt weer de broer is van een imam. De steenworp was een poging om de eer van de vader te redden, die door de politie in elkaar werd geslagen toen de deurwaarder beslag kwam leggen op de tv. En dat ging om huurschuld aan M. Aydin.
Pellen
Regisseur Nuri Bilge Ceylan (Once Upon a Time in Anatolia) won voor deze 196 minuten durende vertelling de Gouden Palm. In Winter Sleep pelt hij laagje voor laagje weg. Elke scène brengt een nieuwe onthulling, die nieuw licht schijnt op de totaalsituatie. Dit imiteert het leven: dat kent geen afgebakende begin- en eindpunten, zoals een verhaal. Ineens wordt bijvoorbeeld 'matter-of-factly' verteld dat M. Aydin en zijn vrouw al twee jaar zowat afgescheiden van elkaar leven in een staat van koude oorlog, en kantelt het beeld van de film. Alweer.
Aydin lijkt de kwaadste niet, maar langzaam sijpelt zijn ware aard door in het verhaal. “Op een gegeven moment kunnen mensen niet meer veranderen”, zo luidt een cliché dat in de film een sterke nadruk krijgt, “dan worden slechte eigenschappen alleen maar steeds erger.” Is dat ook met M. Aydin aan de hand?
Toneel
Dat de hoofdpersoon een theatercarrière heeft gehad is tekenend voor zijn vermogen om zichzelf voor te liegen. Hij schept een groots beeld van zichzelf en is daar zelf ook in gaan geloven. De omgeving waarin het verhaal plaatsheeft is schitterend, maar verder heeft de film meer weg van een toneelstuk. De dialogen leggen steeds nauwkeuriger de karakters en hun onderlinge verhoudingen bloot. De ruimtes om hen heen worden klein gehouden.
Ceylan pakt qua tijd wel uitgebreid de ruimte om het verhaal te vertellen, en de langzame opbouw zorgt ervoor dat elk stukje nieuwe informatie hard binnenkomt. In feite is het een kleine vertelling met een grootse uitwerking. De filmmaker trapt daarvoor ook op ogenschijnlijke filmregels. Dialogen lopen niet snel, en al helemaal niet direct. Scènes gaan nog even door nadat een punt is gemaakt, om dat punt extra hard in te drukken. Als kijker word je uitgedaagd om ook wat werk te verrichten, en dat maakt het geen film voor iedereen. Maar dat werk betaalt zich wel uitgebreid uit.
*****
