Met regelmaat schrijft onze columnist Ted Chiaradia een stukje over wat hem bezighoudt op cultureel gebied, wat hij meemaakt, wat hij vindt of – zoals in dit geval – over de natte Gelderlander van 16 januari, Babylon, Les Cinq Diables en Lauren & Hardy.
Op de column van vorige week Ook de pacifist komt tot inkeer kreeg ik veel reacties; niet dat het zo vaak voorkomt, maar toch. Heel opmerkelijk: vooral oud collega’s en vrienden uit de filmwereld maakten zich er nogal druk over. Mijn woorden waren veel te somber en te negatief, zelfs de termen tendentieus en populistisch kwamen voorbij. Zo stapte een oude kennis, eentje waarvan ik zeker weet dat hij geen kranten leest, parmantig op mij af met in zijn hand de Gelderlander van 16 januari: “Zo vriend, hier lezen we net dat het publiek weer terug is in de theaterzalen in Nijmegen! En jij altijd maar zo negatief en misnoegd schrijven dat er geen hond meer zou komen!” Om een hevige discussie te vermijden en omdat ik er niets voor voelde om suf geluld te worden door zo’n oude intellectueel, veranderde ik het onderwerp en vroeg ik ter afleiding aan mijn oude vriend of hij nog wel eens naar de retroklanken van Boney M luisterde, Rivers of Babylon..? Verbazing alom.
En niet dat ik het over het gegrom van die dansende Bobby Farrell, met zijn donkere borsthaar, of over die drie playbackende dames uit de Duitse discostal van Frank Farian wil hebben, hoor! Nee, ik wil het hebben over Babylon, de film. De nieuwste grote productie van wonderboy Damien Chazelle. Op dit moment succesvol in ons land uitgebracht in maar liefst 140 bioscoopzalen, van groot tot klein.
Vorige week schreef ik dat het snel bergafwaarts zou gaan met het klassieke bioscoopsysteem en dat er uiteindelijk alleen nog ruimte zou zijn voor kleinere arthouses met echte passie voor de cinema. Welnu, het meer dan drie uur durende mega-epos doet, in zijn ode aan de teloorgang van het oude Hollywoodsysteem, niet anders. In wezen had ik het vorige week al uitvoerig over Babylon, zonder dat ik het zelf doorhad. In dit megalomane cinematografische werkstuk zijn kosten nog moeite gespaard. Het voert te ver om hier het plot te vertellen, het is meer een caleidoscoop aan beeldenpracht over het leven in het Hollywood van de jaren 30. Een lust voor oog, en oor: een viering van de ondergang van de klassieke cinema. Niet geheel vreemd dat de film bij de Oscarnominaties geheel gepasseerd is. Het huidige Hollywood kan zich nog niet verhouden tot de verbeelding van zijn eigen naderende einde.
Beter dan mijn vriend Coen van Zwol in de NRC, kan ik het niet verwoorden: “Babylon is een wonderlijke, fatalistische ondergangsfantasie. Wij weten dat Hollywood uit zijn as herrees. Keer op keer zelfs. Een extra melancholiek randje: geen studio steekt nog 80 miljoen in zo’n excessieve, persoonlijke film, als Babylon dat afstevent op een financieel fiasco. Loden jaren liggen in het verschiet. Maar ooit gaat de zon weer op.”
Als de voorspellingen van wat Van Zwol voorziet uitkomen, dan zal het filmzonnetje de eerste jaren minder schijnen voor dure commerciële blockbusters. Een zegen zou het zijn. Des te meer ruimte voor artistieke, persoonlijke cinema? Damien Chazelle verbeeldde het al in 2016, met zijn meervoudig bekroonde La La Land. Op het eerste gezicht een commerciële musical, maar in de kern een persoonlijke vertelling over het behoud van je kunstzinnige identiteit. Niet de sterrenstatus, maar juist een leven vol passie met klassieke jazz, is de finale keuze van hoofdfiguur Ryan Gosling. Een leven voor de kunst.
Zaterdag 4 en zondag 5 februari: Festival Favorites in LUX
Dus laten we de komende week in Nijmegen de filmkunst ook vieren, er valt volop te genieten van kleinere cinematografische parels. Zeker op zaterdag 4 en op zondag 5 februari te vinden tussen de Festival Favorites van LUX. Wel opschieten met het kopen van je ticket, want voor je het weet is je verkozen film uitverkocht. Een filmevent, hoe klein ook, willen we immers niet missen.
Weer een ander verhaal is de reguliere programmering van de arthouses en filmhuizen, met de urgente, artistieke films. Daarover kan ik slecht melden: ‘niet zo best!’ Was ik vorige week zeer positief over de Franse film A PleinTemps, is-ie al uit de roulatie.
Mijn tip voor deze week: Les Cinq Diables. Opschieten, zou ik zeggen! Zal vast ook niet lang meer te zien zijn, deze overrompelende kijkervaring en tweede speelfilm van de jonge Franse cineaste Léa Mysius. Een zinderend, mysterieus drama in het Franse Alpengebied over het eigenzinnige achtjarig meisje Vicky, die met haar bijzondere reukvermogen de diep verborgen herinneringen van haar moeder kan ervaren. Magisch! Als enige bezoeker in de grote zaal, genoot ik van de poëtische beeldenpracht, fantaseerde ik over volle filmzalen, ik snoof en rook.. natte krant? De Gelderlander van 16 januari blijft me maar achtervolgen.
En waarom ik de voorkeur geef voor Les Cinq Diables boven Babylon? Welnu, de kleine Franse film is een meer dan verdienstelijke poging in het verbeelden van poëzie. En Babylon? Het had een magnum opus van een roman moeten worden, maar ergens is het blijven steken in een cartoonesk pamflet. Hoe mooi gemaakt ook en bij vlagen briljant, toch ook over the top en absurd.
Vooral het eerste uur wordt door iedereen genoemd en geroemd. Een gekkenhuis van groteske scenes zoals een woeste orgie met groepsseks en over het vervoer van een olifant naar een decadent feest. Een intellectuele vriend zag er de oneindige kwelling van Sisyfus in: alsmaar een zwaar rotsblok de berg opduwen, dat vervolgens weer naar beneden rolt. De goden kun je maar beter niet uitdagen. Het onmogelijke mogelijk proberen te maken; de ultieme metafoor voor de stand van zaken in Hollywood.
De scene met de olifant deed mij eerlijk gezegd meer denken aan een oude Laurel & Hardy uit 1932: The Music Box. Als verhuizers moeten zij een piano een trap van honderden treden opsjouwen. Of het lukte weet ik al niet meer, waarschijnlijk niet, maar we hebben wel gelachen.
Daarom blijf ik de eeuwige optimist, ook al zit ik de laatste tijd te vaak alleen in de cinema. Maar ik geniet. Alleen geen geur van natte kranten meer alsjeblieft.
