Een oude vuurtorenwachter en zijn jonge assistent worden langzaam gek van de eenzaamheid, drank en… zeemeerminnen? Net als in zijn debuutfilm The VVitch, weet regisseur Robert Eggers subliem het wereldbeeld van zijn bijgelovige personages op film te vangen. Vanaf nu te zien in LUX Nijmegen.
1890. Een oude vuurtorenwachter (Willem Dafoe) en zijn nieuwe assistent (Robert Pattinson) arriveren op een afgelegen eiland, ver van de kust van Nieuw-Schotland. Aan hen de taak de vuurtoren te bemannen en onderhouden. Maar wat een barre klus van vier weken had moeten zijn, verandert in een nachtmerrie als het bevoorradingsschip na een mysterieuze verandering van de wind niet komt opdagen. Kunnen de mannen – met alleen elkaar, de demonen uit hun verleden en liters sterke drank – hun immer groeiende paranoia overwinnen?
(Sur)realisme
Regisseur Robert Eggers debuteerde in 2015 met het magistrale The VVitch: A New-England Folktale. Daarin streed een streng religieus gezin anno 1630, afgezonderd van de rest van de samenleving, voor hun geloof in God en elkaar. Dat terwijl ze geteisterd werden door een kwaadaardige heks in het naburige bos. De film viel op door zijn mix van historisch realisme en surrealisme. Had men de film ontdaan van alle bovennatuurlijke elementen, dan was er een aangrijpend drama overgebleven over de van alle luxe verstoken leefwijzen van de vroege pelgrims. Tegelijkertijd waren het die bovennatuurlijke elementen – ondersteund door een zeer, zeer unheimliche soundtrack – die de film haar angstaanjagende eigenheid gaven.
In Eggers tweede film, The Lighthouse, keert diezelfde mix van realisme en surrealisme terug. Het barre leven van de twee vuurtorenwachters wordt rauw weergegeven als een gevecht tegen de elementen, elkaars persoonlijkheden en de zeemansmythen die ze met elkaar delen. Maar opnieuw is het de surrealistische vervaging van de werkelijkheid met de gekte, die Eggers' film zijn bijzondere smaak geeft. Kunnen de mannen standhouden in het aangezicht – echt? ingebeeld? – van zeemeerminnen en zeemonsters? Net als in zijn eerste film, weet Eggers subliem de leefwereld te vangen van zijn personages. Zij geloven in heksen en zeemeerminnen, en dus bestáán heksen en zeemeerminnen. Met alle gevolgen van dien.
Stilistisch
De nadruk van de regisseur ligt deze keer echter minder op de horror, en meer op het stilistische. Zo is de film geschoten met ouderwetse camera’s. In stemmig zwart-wit dus, en in een bijna vierkante beeldverhouding. Het valt niet te overschatten hoe sfeerbepalend die keuze is geweest. Het beeldformaat zorgt voor een constant beklemmend, opgesloten gevoel. De duisternis van The Lighthouse is, anders dan in veel moderne films, écht duister. En Willem Dafoe's toch al demonische hoofd is, gehuld in barokke schaduwpartijen, zowaar nog angstaanjagender dan normaal.
Sowieso verdient de beste acteur een eervolle vermelding – en niet alleen omdat hij perfect is gecast om zijn karakteristieke verschijning. Niettegenstaande al het surrealistisch geweld van de film, steelt Dafoe de show in zijn lange, met zeemansjargon overladen scheldkanonnades. De acteur brengt zijn tirades met zoveel overtuigingskracht dat je er als kijker van ineen zou krimpen als je je niet veilig wist in je comfortabele bioscoopstoel. Maar zelden wist een acteur je zo erg van zijn personage te laten houden, en tegelijkertijd zo veel begrip te wekken voor de haat van zijn tegenspeler.
Afstand
Een perfecte film is The Lighthouse echter niet geworden. Anders dan in zijn debuut, weet Eggers de spanning niet gedurende de hele speelduur vast te houden. Dat komt enerzijds door het wel erg summiere plot, dat op een gegeven moment uit wel erg veel drankorgies bestaat. Anderzijds is het, ironisch genoeg, juist de excentrieke presentatie van de film die voor een zekere afstand zorgt. Hierdoor word je als kijker nooit helemaal meegesleept in de psychologische horror van de hoofdpersonages, zoals dat in The VVitch wel het geval was. Niettemin bewijst Eggers met The Lighthouse dat zijn debuut geen gelukstreffer was. Dit is een regisseur om in de gaten te houden.
Getagd onder
