Met regelmaat schrijft onze columnist (en inmiddels hoofdredacteur van Ugenda )Ted Chiaradia een stukje over wat hem bezighoudt op cultureel gebied, wat hij meemaakt, wat hij vindt of – zoals in dit geval – over de Piersonrellen, carnaval en Television.
Een van de meest interessantste films van de laatste tijd is ongetwijfeld de prijswinnende documentaire All The Beauty And The Bloodshed van Laura Pointras. Een onverbloemd en persoonlijk portret over het activistische leven van Nan Goldin. Als baanbrekende fotografe deed ze verslag over de opkomst van de subculturen in New York eind jaren 70. Overleven in en met de kunst; overleven als kunst.
Onthutsend en onthullend hoe openhartig ze is over haar beschadigde leven, getekend door geweld, drugsgebruik en medicijnverslaving. Juist de strijd tegen de farmaceutische industrie is prominent aanwezig. Na een jarenlange verslaving aan de pijnstiller OxyContin neemt ze het met haar actiegroep PAIN (Prescription Addiction Intervention Now) op tegen de familie Sackler, die miljoenen verdienden in deze business. Om de publieke opinie gunstig te stemmen sponsoorden de Sacklers als filantropen belangrijke onderwijsinstellingen en gerenommeerde musea: artwashing. Hiertegen trekt PAIN ten strijde net zolang totdat de verwijzing naar de naam Sackler uit alle musea is verdwenen.
Maar het sterkste is All The Beauty And The Bloodshed als document van een tijdsbeeld. De opkomst en de neergang van de marginale artscene in New York, eind jaren 70, begin jaren 80. De creatieve jaren van de New Wave in de muziek, beeldende kunst en cinema. De groei van de queerscene, de cultcinema van John Waters met als heldin model Cookie Mueller, Patti Smith en Jim Jarmusch.
En laat nu net deze laatste cultcineast afgelopen weekend in Den Haag gestaan hebben op het subculturenfestival Grauzone. Hij begeleidde daar met de band Sqürl een serie klassieke korte films van Man Ray. Volgens Gijsbert Kramer van de Volkskrant was het hoogtepunt Jarmusch’s hommage op elektrische gitaar aan de vorige week overleden gitarist Tom Verlaine, de oude voorman van Television. Als ik de reacties mag geloven, was Grauzone dit jaar meer dan alleen een nostalgiefestival en luisteren naar de helden van veertig jaar geleden.
Activisme in Nijmegen
Heel benieuwd naar de filmpremière van De Geest van de Pierson Nu! En hoe het er vrijdag 17 februari aan toe gaat in LUX met het sentiment naar het activisme en de creativiteit in de beginjaren 80. Maar vooral naar het praatprogramma na afloop. En dan niet zozeer wat er gezegd wordt, maar meer welke muziek er wordt gedraaid: Television, Echo & The Bunnymen, The Ramones of Joy Division?
Het zal vast niet over artwashing gaan, waarschijnlijk eerder over greenwashing. Al die multinationals die zich tegenwoordig ineens groener en schoner voordoen voor de marketing en de schone schijn. Megavervuiler Shell is hiervan een van de beste voorbeelden. Ben benieuwd of ik van de huidige activisten in Nijmegen nog mag tanken en zo ja, welke benzine.
En, hoe zit dat met carnaval dit weekend, mag je nog schminken? In de Verenigde Staten in ieder geval niet lijkt me. Daar strijden ze in de liberale circuits niet alleen tegen artwashing en greenwashing, maar ook tegen whitewashing. En dan bedoel ik bij whitewashing niet het klassieke witwassen, het maskeren van de illegale oorsprong van geldsommen. Maar de praktijk waarbij witte acteurs personages verbeelden die oorspronkelijk niet-wit zijn. Simpel uitgedrukt, Rock Hudson had als witte man nooit een roodhuid, een inheemse Amerikaan (indiaan) mogen uitbeelden. In de filmklassieker West Side Story uit 1961 had Natalie Wood nooit met lichtbruine schmink de Puerto Ricaanse Maria mogen spelen. Of het met carnaval nog allemaal mag en kan, zullen we dit weekend merken. Vooral hoe creatief de Nederlandse carnavalist is. Zal vast een opbieden worden tussen de in regenboogkleuren geschminkte en de bromfietshelm dragende carnavalsvierder. Als het maar leuk is met of zonder opgeplakte dildo.
In mijn jonge jaren is ook mijn gezicht vaak bedekt geweest met een heel pallet aan kleuren. Rood, blauw, steenkolen grijs, ja zelfs zwart – heb ook aan blackfacing gedaan voordat ik wist dat het bestond – en vaak bruin, indianenbruin, maar dan met een cowboyhoed. Wit geschminkt ben ik nooit geweest, een witte man ben ik immers al: Witte Man, Weissman, Ruut.
Ruut Weissman, theaterregisseur, vooral van musicals, oud-directeur van de Kleinkunstacademie in Amsterdam, maar vooral bekend omdat hij gedurende zijn carrière figuurlijk niet geheel schoon en wit is gebleven. Wat akkefietjes gehad met grensoverschrijdend gedrag. Hij kon niet altijd van zijn studentes afblijven. Het meest ernstige verwijt is dat hij seksueel overschrijdend gedrag van zijn docenten bewust heeft verbloemd. Vreemde wereld, die kunst- en entertainmentbranche. De ene zit in het gevang, de ander met een berufsverbot thuis, weer een ander wacht op een eerlijke procesgang, dan hoor je weer van eentje die depressief is en een einde aan zijn leven wilde maken en er zijn diegene die gewoon kunnen doorwerken. Alsof er nooit iets gebeurd is.
Zin in liefde
Op vrijdag 17 februari is Igone de Jongh te zien in de Stadsschouwburg met haar voorstelling Zin In Liefde. Jammer genoeg zijn de kritieken matig. ‘Een tuttig geschetst divaportret’, ‘Nog steeds een primaballerina, maar geen actrice’, aldus Annette Embrechts in de Volkskrant. Als meest vooraanstaande dansjournalist in Nederland kan zij het weten.
In 2019, na 24 jaar, is Igone een beetje bozig vertrokken bij het Nationaal Ballet. In haar biografie vertelt ze over grensoverschrijdend gedrag bij het klassieke balletgezelschap. BN’er geworden door haar huwelijk met acteur Thijs Römer en haar vriendschap met Chantal Janzen. Inmiddels weer gescheiden van Römer, nadat ook hij niet brandschoon schijnt te zijn. Toch gaat de ballerina De Jongh onverdroten verder en dat is zeker te prijzen. Zeker ook voor haar werk met gevluchte Oekraïense balletdansers, alleen de voostelling Zin In Liefde is slap en tamelijk zielloos. Een gemiste kans. Het dieptepunt schijnt een playbackversie van Whitney Houston te zijn. ‘Had regisseur Ruut Weissman haar hier niet voor kunnen behoeden?’, lees je dan. Aj, altijd weer Ruut. Overleven in en met de kunst; overleven als kunst. Voor Igone de Jongh pakt het net allemaal een beetje verkeerd uit.
Ik laat daarom dit weekend maar alles aan me voorbij gaan. Geen ballet, geen discussie over de geschiedenis en de toekomst van het activisme, al helemaal geen carnaval. Ik draai een extra witte was en luister naar Television. De ijzige en snerpende gitaarsolo’s van Tom Verlaine op het klassieke album Maquee Moon.
En aanstaande zaterdag de 18e toch nog even naar de Joris Ivens zaal in LUX voor een allerlaatste keer All The Beauty And The Bloodshed . Oude helden als Jim Jarmusch, Patti Smith, Robert Mapplethorpe en John Waters herkende ik al in de slideshows van Nan Goldin. Nu is het nog zoeken naar Verlaine. Die moet er als generatiegenoot toch ook te zien zijn? In downtown New York hebben ze elkaars pad vast vaak genoeg gekruist. En als ik hem spot is het requiem compleet. Mijn requiem voor Tom Verlaine.
