We gaan allemaal wel eens naar een concert of een festival. De een wat vaker dan de ander. Persoonlijk heb ik mij echter al heel vaak afgevraagd hoe het nou eigenlijk feitelijk wordt georganiseerd. Hoe komt een band als Slayer in Doornroosje terecht? Hoe organiseer je een festival als FortaRock? Deze en andere vragen legde ik voor aan Freek Koster, verantwoordelijk voor de harde programmering binnen Doornroosje en het festival FortaRock.
Ik ben natuurlijk erg blij met het resultaat van de programmeurs die Slayer naar Doornroosje halen en het podium van FortaRock met grote namen vullen. Tóch wil ik weten hoe dat soort dingen nou tot stand komen. Ik zou kunnen googelen, maar eenvoudger is het om naar de bron te gaan. Daarom bel ik aan bij Freek Koster, programmeur bij Doornroosje en FortaRock, die zich daarnaast ook voor een groot deel met de marketing van Doornroosje bezighoudt.
Meteen maar met de deur in huis: hoe haal je een (grote) artiest naar Nijmegen?
“Toen ik in 2003 begon met programmeren zag ik in andere zalen allemaal bandjes spelen die ook in Nijmegen niet hadden misstaan. Staddijk, het jongerencentrum dat toentertijd de meeste metalconcerten organiseerde, kwam een beetje stil te liggen. We hebben daar wel een aantal shows georganiseerd, maar dat ging en beetje moeizaam. De nadruk kwam daarna meer te liggen op het organiseren van shows in Doornroosje. Na een aantal jaren kwam daar Merleyn als podium bij.”
“Ik heb in die tijd veel bandjes aangeschreven, omdat ik domweg niet wist wie die artiesten boekte. Achteraf behoorlijk naïef, maar ja, het heeft wel gewerkt, haha. Binnen de kortste keren werd ik teruggebeld door een licht geagiteerde boeker, die allemaal mailtjes geforward kreeg door allerlei artiesten van wie hij de belangen behartigde in Nederland. Op deze wijze maakte ik voor het eerst kennis met Rob Trommelen van Mojo. Ik had natuurlijk ook geïnformeerd naar bands die voor Doornroosje totaal niet haalbaar waren, maar het heeft er wel voor gezorgd dat Doornroosje in the picture kwam bij boekers als locatie voor metalshows. Het resulteerde er onder andere in dat bands als Mastodon, Gojira, Sabaton en Volbeat in een vroeg stadium te zien zijn geweest in Doornroosje. Daar doe je het ook voor natuurlijk. Een goede relatie opbouwen met boekers en agenten is belangrijk voor de lange termijn. Een optreden van Slayer komt immers niet één-twee-drie aanwaaien, daar is meer voor nodig.”
Waarom komt dat niet aanwaaien? Is het niet genoeg dat je goed betaalt?
“Waarom zouden ze die wel aanbieden? Blind voor een zak met geld? Een boeker wil ook weten dat de juiste band in de juiste zaal staat. Bandjes - en ik ook - willen graag dat er zoveel mogelijk mensen op afkomen en van kunnen genieten. Waar ik nu bijvoorbeeld door schade en schande wijs van ben geworden is dat old-school metal het niet zo heel goed doet in Nijmegen, tenzij het een grote naam betreft. De kleinere bands doen het beter in Arnhem, daar lopen deze shows best goed. Omgekeerd is het met de nieuwere genres en bands, zoals Tessaract en Periphery: die doen het in Nijmegen weer erg goed en in Arnhem naar mijn gevoel iets minder. Steden verschillen qua bevolkingsopbouw. Nijmegen is van nature wat progressiever ingesteld, niet in de laatste plaats omdat het een echte studentenstad is. Een agent wil daarnaast weten of je er vertrouwen in hebt dat je die band kunt verkopen en hoeveel je er financieel voor over hebt.”
“Als je vroeg investeert in een band, zoals we dat met Gojira hebben gedaan - het was de allereerste FortaRock show in 2006 - dan bouw je credits op en heb je kans dat ze willen terugkomen. Dat is ook gebeurd. Na het eerste optreden hebben ze nog een geweldige show gegeven op het Valkhof Festival, hebben ze tweemaal op FortaRock gestaan en nog één keer in het nieuwe Doornroosje. Het zijn dan ook vriendelijke mannen en echte professionals. Voor hen zal de deur altijd openstaan. Investeren in beginnende bandjes is niet lucratief, dat hoeft ook niet altijd. Dat is natuurlijk ook een van de redenen waarom een podium als Doornroosje subsidie ontvangt. Om nieuw talentvolle artiesten een podium te bieden.”
Is het zo dat aan een band een vast prijskaartje hangt?
“Voordat je tot een deal komt is het wel goed om inzicht te krijgen in de kosten die een show met zich meebrengt. De ‘fee’ voor de artiesten is niet het enige, de kosten die je maakt als organisator moeten ook in beeld gebracht worden. Dat doen we in een kostenoverzicht, ‘costing’ in het Engels. In zo’n overzicht staan onder andere de kosten voor de marketing, personeel, security, catering, hotel, schoonmaak et cetera. Deze kosten worden van de recette ingehouden. Die laatste wordt bepaald nadat je een inschatting hebt gemaakt van het aantal mensen dat je verwacht. Het bedrag dat overblijft is dan een indicatie van de gage voor een band, dat kun je dan als ‘offer’ uitbrengen. De kunst is dus dat je de juiste inschatting maakt voor de verwachting, daar heb je wat ervaring voor nodig.”
“Ik heb er best nog even
over getwijfeld of ik
Slayer wel twee dagen
kon programmeren.”
Hoe zit het nou met zo’n grote band, als Slayer? Moet je die ook aangeboden krijgen, of kun je gewoon iemand bellen en zeggen dat je die wilt hebben?
“Als je daarvoor belt, krijg je waarschijnlijk nul op het rekest. De allergrootste metalbands worden in Nederland doorgaans aangeboden door Mojo. Zij kijken onder andere ook naar welke zaal het in het verleden goed heeft gedaan heeft bij bepaalde artiesten of genres.”
“Als een band als Slayer wordt aangeboden, zeg je natuurlijk niet snel nee. Dat is een band die je graag op het affiche hebt staan, zeker als middelgrote zaal. Maar je wilt natuurlijk ook weten wat het allemaal gaat kosten. Ze komen met veel mensen en de nodige eisen, het moet natuurlijk wel uit kunnen. Je zet alle cijfers op een rij en na wat heen en weer pingpongen kom je tot een bedrag waar beide partijen mee akkoord gaan. Dat is in dit geval ook zo gegaan.”
“Ik weet nog dat ik Slayer aangeboden kreeg, waarop ik natuurlijk meteen ja heb gezegd, ondanks de gewenste ticketprijs van €59,50. Maar toen er gevraagd werd of ik ook een tweede show met Slayer wilde, had ik toch wel een beetje mijn twijfels. De shows waren in juni, tijdens het festivalseizoen en niet op de allerbeste dagen. Daarnaast had Slayer al vaak in Nederland gespeeld. Toch zaken om rekening mee te houden. Oude helden van weleer hebben nog wel het imago, maar zijn tegenwoordig niet altijd een garantie voor succes. Nieuwe acts als Bullit For My Valentine en Avenged Sevenfold verkopen veel beter, zijn ook wat populairder bij de jeugd.”
“Uiteindelijk heb ik er niet al te lang over hoeven nadenken, hoe vaak krijg je immers de kans zo’n band twee keer in huis te hebben? Gelukkig zijn beide shows uitverkocht, iedereen tevreden. Ik ben er zelf ook best trots op dat we twee shows hebben uitverkocht.”
Slayer tijdens hun concert in Doornroosje op 22 juni 2016
Even naar FortaRock. Wat is FortaRock eigenlijk en hoe is het ontstaan?
“In 2005 is Toine Tax, de directeur Doornroosje, in contact gekomen met Robert en Willem Korstanje. De familie Korstanje is een bekende Nijmeegse zakenfamilie. Robert en Willem vonden het jammer dat er zo nog maar weinig metalconcerten, maar bovenal metalfestivals waren in Nijmegen. Ze wilden graag weer een festival opzetten. Ik ben er, omdat ik al in Doornroosje werkzaam was, door Toine bijgehaald als zijnde deskundige op het gebied van metal en andere harde genres. De naam FortaRock is een van de uitkomsten van de vele gesprekken die volgden. De familie Korstanje had namelijk vroeger onder andere een verpakkingsfabriek die FortaPak heette.”
“We hebben drie jaar lang clubshows gedaan en in 2009 deed zich de kans voor om het FortaRock festival voor het eerst te organiseren, in Park Brakkenstein. Dat is uitgebouwd tot wat het nu is. Daarnaast doen we ook nog steeds clubshows van FortaRock door het jaar heen om Nijmegen te kunnen bedienen van vette shows.”
“Een festival organiseren is op zich relatief eenvoudig wanneer je een grote zak geld op tafel kunt leggen. Maar dan ben je er nog lang niet. Het juiste idee en plan zijn stap 1. Daarnaast moeten ook de randvoorwaarden kloppen: de juiste artiesten, contacten, locatie, de juiste mensen die het geheel moeten optuigen en opbouwen. Het is een heel proces, eentje waarin je je gemakkelijk kunt verslikken. Het beste bouw je dit geleidelijk op, zoals we ook hebben geadviseerd. Zo zijn we begonnen met het boeken van een aantal clubshows. Niet in de laatste plaats om elkaar beter te leren kennen en te kunnen achterhalen wat de wensen waren.”
“Soms lopen we ook
wel eens een
grote band mis”
Over een festival gesproken: hoe begin je dat?
“Het is allereerst goed om te weten wat voor festival je wilt neerzetten en welke artiesten daarbij horen. Alles is afhankelijk van het beschikbare budget. Wat kan er uitgegeven worden. Zoiets neemt een behoorlijke periode in beslag, soms wel twee jaar. Vooral grote bands worden al vrij ver van tevoren aangeboden en/of geboekt.”
“Vervolgens is de vraag welke bands er in de geplande periode van je festival beschikbaar zijn. Er zijn eigenlijk twee periodes in de zomer waar de meeste bands beschikbaar zijn. Dat is juni en augustus. Graspop (België), Hellfest (Frankrijk), Copenhell (Denemarken) en Tons Of Rock (Noorwegen) zijn bijvoorbeeld allemaal in hetzelfde weekend eind juni. Die vier festivals vormen de grote pilaar op het gebied van metal. Daar willen eigenlijk alle bands staan die van plan zijn dan te gaan touren; dan kunnen ze het meest spelen en het meeste geld vragen. Het is zaak om er dan voor te zorgen dat er bands zijn die ook op jouw festival willen staan.”
“FortaRock vindt plaats begin juni. Daar hebben we ooit bewust voor gekozen. Zodoende zit er de nodige tijd tussen ons en Graspop. Als je de eerste bent en er zitten drie weken tussen ons en de volgende (bijvoorbeeld Graspop), dan is dat voor veel bands een heel grote periode om te overbruggen en in Europa te blijven. Daardoor lopen we dus ook wel een en ander mis.”
Op een goed moment weet je het budget. Ga je dan gewoon shoppen?
“Eigenlijk wel. Elk festival heeft eigenlijk gewoon een lijst met bands die het graag wil hebben. Van groot tot klein. En daarnaast wil je variatie: sommige bands heb je het jaar ervoor al gehad en hoef je dit jaar niet. Die vallen dan af. Vaak houden bands daar zelf al rekening mee door om en om te touren, óf in augustus óf in juni. Daar kun je de klok op gelijkzetten: bandjes die dit jaar in juni komen, komen volgend jaar in augustus en andersom. De meeste bands komen ook bijna ieder jaar terug. Ook een band als Slayer. Die mannen kwamen op een gegeven moment zelfs bijna té vaak. Soms is het goed als een band een tijdje niet komt. Dat komt de spanningsboog ten goede en krikt de marktwaarde weer op. Het zou zomaar kunnen dat Slayer dat nu gaat doen. Ze stoppen weliswaar met touren, maar hebben niet gezegd dat ze ook stoppen met spelen. De kans is dus aanwezig dat we de band af en toe nog gaan terugzien. Daar is helemaal niets mis mee.”
Wie bepaalt wie headliner wordt? Of de volgorde van de line-up?
“Wanneer je een naam in gedachten hebt als Rammstein of Iron Maiden dan is het wel duidelijk dat ze de absolute headliner zijn. Maar daaronder is er een heel aantal van dezelfde orde van grootte. Dit jaar is Nightwish de headliner van FortaRock op de zaterdag en Parkway Drive op de vrijdag. Beide zijn een maatje kleiner dan de bovengenoemde namen. Daaronder staan onder anderen Kreator, Arch Enemy, Opeth en Body Count. Die zijn allemaal verschillend maar wel van dezelfde grootte. Wij leggen dan een tijdschema voor aan hun management en hopen op een akkoord. Soms is dat nog wel een gevecht aangezien de ene band niet wil onderdoen voor de ander en vice versa en dus niet eerder wil spelen. Maar we komen er altijd wel uit, ook al heeft dat een mailtjes en belletjes nodig.”
“In de basis is het organiseren van een festival hetzelfde als van Doornroosje. De horeca op een festival is vaak geregeld met de brouwer, de catering wordt uitbesteed.”
“Bij oudere metalbands
is de spanning
vaak ver te zoeken.”
Tot slot: hoe zou een festival eruitzien met alleen maar bandjes die jij zou mogen uitkiezen?
“Die heel grote bands vind ik persoonlijk helemaal niet zo interessant. Ik ben meer van de nieuwe bandjes, daar zit ook de vernieuwing en uitdaging. Niet dat ik de oudere bands niet kan waarderen, integendeel. Maar live is het vaak een herhaling van zetten en is de spanning vaak ver te zoeken. Het is ook goed dat steeds meer gevestigde metalbands een stapje terug doen of erover nadenken om minder te gaan touren. Dat creëert ruimte voor de ‘nieuwe’ bands. Bands als Amon Amarth, Sabaton, Mastodon, Ghost, Gojira, Parkway Drive, maar ook een Babymetal. De meeste hiervan zijn ook al op leeftijd aan het raken, maar toch. De metalscene is conservatief en dat zal niet snel veranderen. Maar vers bloed is nodig om het levend te houden. Dat gaat niet zonder slag of stoot, maar is wel broodnodig, ook aan de top. Daarnaast zou ik graag zien dat de fans elkaar de ruimte geven om leuk te vinden wat ze zelf willen. Het metalgenre is breder dan ooit, met een zeer ruime keus aan smaken en stijlen. Subgenres die haaks op elkaar staan, maar toch beiden onder hetzelfde genre vallen. Prachtig toch? Metal is in al die jaren uitgedijd, maar heeft nog zoveel te bieden. Dat is mooi en goed; iets om te koesteren. Een goed opgezet metalfestival is in mijn ogen breed georiënteerd en in balans. Met bands van toen, maar vooral ook van nu. Een festival dat een goede afspiegeling is van de huidige stand van zaken binnen de metal.”
